De methoden v. h. vaststellen v. d. physische en chemische eigenschappen v. zeewater. 131 
Met behulp van dit staatje kan men zich dus gemakkelijk een kunstmatig 
zeewater maken met een zeker chloorgehalte. Daarbij is dan evenwel geen reke- 
ning gehouden met die bestanddeelen, die in zeer kleine hoeveelheden voorkomen 
zooals het iodium. 
Wanneer nu de verhouding der bestanddeelen zoo standvastig is, dan is het 
voor de bepaling van het zoutgehalte van zeewater geenszins noodig, al die be- 
standdeelen te bepalen. Men kan volstaan met de bepaling van een enkel dier 
bestanddeelen en daarvoor kiest men dan een, dat zich het gemakkelijkst en het 
nauwkeurigst laat bepalen. Daarvoor is dan het chloor wel het meest geschikt. 
Men heeft op voorstel van SÖRENSEN ') aangenomen, om onder zoutgehalte te 
verstaan: de hoeveelheid vaste stoffen in een kilogram zeewater aanwezig, maar 
waarbij het bromium door een aequivalente hoeveelheid chloor is vervangen, het 
koolzuur is uitgedreven en de organische stoffen verbrand zijn. Dit „zoutgehalte” 
is iets kleiner dan het werkelijke. Om een denkbeeld van het verschil te ver- 
krijgen, zij meegedeeld dat zeewater, met een werkelijk zoutgehalte van 35.088 
per 1000 gram, volgens SÖRENSEN 35.000 bevat. SORENSEN bepaalde van een aantal 
monsters zeewater het zoutgehalte onder deze voorwaarden en tevens het chloor- 
gehalte en wel met buitengewone nauwkeurigheid. Uit de uitkomsten kon KNUD- 
SEN het verband berekenen tusschen zout- en chloorgehalte, welke gewoonlijk 
door de letters S en Cl worden aangeduid. Dit verband is: S—0.030 + 1.8050 CI. 
In dit chloorgehalte is dan ook het bromium opgenomen maar als een aequiva- 
lente hoeveelheid chloor in rekening gebracht. Voor een bepaling van het zout- 
halte moet men dus een chloor-bepaling verrichten. De bijzonderheden van deze 
chloor-bepaling kunnen hier niet besproken worden; slechts zij meegedeeld, dat 
daarvoor een titreer-methode wordt gebruikt en dat MARTIN KNUDSEN daarvoor 
bijzondere pipetten en buretten heeft uitgedacht. Deze heeft ook tabellen in den 
handel gebracht, met behulp van welke men uit een chloor-titratie onmiddellijk 
het zoutgehalte kan vinden ®). De uitvoering der chloor-bepalingen is vooral een- 
voudig en nauwkeurig geworden, sedert het centrale laboratorium voor het inter- 
nationale zee-onderzoek te Christiania zeewater (zoogenaamd normaal-water) 
verstrekt, waarvan het chloor-gehalte met groote nauwkeurigheid bepaald is. Met 
dit water wordt het te onderzoeken zeewater bij de titratie vergeleken ®). Op 
deze wijze is het mogelijk geworden, in korten tijd, zelfs aan boord van een 
bewegend schip, een groot aantal bepalingen van het zoutgehalte met geheel 
voldoende nauwkeurigheid uit te voeren. Dit alles is evenwel van den laatsten 
tijd en de bepalingen van het zoutgehalte zijn op de vroegere expedities op 
andere wijze verricht. Men bepaalde dan het soortelijk gewicht met behulp van 
een areometer en leidde uit dit soortelijk gewicht het zoutgehalte af. Het is 
gemakkelijk in te zien, dat bij bepaalde temperatuur er een bepaald verband 
1) Wissenschaftliche Meeresuntersuchungen, Abteilung Kiel, N.F. Bd. 6 (1902), S. 140. 
2) Hydrographical Tables, Copenhagen, G.E. C. GAD; Londen, WILLIAMS and NORGATE, 1901. 
3) Zie hierover: Conseil permanent international pour lexploration de la mer. Publica- 
tions de circonstance, n°. 2 (1903). MARTIN KNUDSEN, On the standard-water used in the 
hydrographical research. 
