De methoden v. h. vaststellen v. d. physische en chemische eigenschappen v. zeewater. 139 
aan carbonaten en aan kalk, dit alles kan voor den bioloog zeker zeer waardevol 
materiaal zijn '). Men denke slechts aan de vorming van kalkschalen, waarbij de 
reactie, het koolzuurgehalte en het kalkgehalte zeker belangrijke factoren zijn, en 
aan het ontbreken van kalkafzettingen op den bodem bij groote diepten boven 
3500 vademen. Wij hebben bij de bespreking der methoden voor de bepaling 
van het zoutgehalte, en vooral van enkele bestanddeelen, vrij lang stil gestaan, 
niet zoozeer omdat reeds vele dergelijke bepalingen zijn verricht in de wateren 
van onzen Archipel, maar meer om op het groote belang van dergelijke bepalingen 
voor de toekomst te wijzen en om tevens in groote trekken althans den lezer te 
laten zien op welke wijze dit onderzoek tegenwoordig zal moeten geschieden. 
c. De dichtheid. 
Omtrent de bepalingen van de dichtheid van zeewater kunnen wij na het 
voorafgaande kort zijn. Men heeft haar bepaald met areometers en in den laatsten 
tijd door middel van chloor-titraties. De bepalingen met den areometer, vooral 
aan boord uitgevoerd, kunnen niet zeer nauwkeurig zijn. De uit het chloorge- 
halte gevondene met behulp van de tabellen van KNUDSEN kunnen wij als be- 
trouwbaar beschouwen wanneer althans de temperatuur van het water in situ 
voldoende nauwkeurig bekend is. 
d. Het gasgehalte. 
Er blijft nu nog over te bespreken op welke wijzen men de in zeewater 
opgeloste gassen kan bepalen. Deze gassen zijn koolzuur 2), zuurstof en stikstof. 
De oudere bepalingen van deze gassen hebben over ’t algemeen weinig waarde, 
eensdeels omdat niet voldoende zorg werd gedragen, dat het gasgehalte na het 
scheppen van het water in den tijd, die verliep tot aan het ondeizoek, niet kon 
veranderen, anderdeels omdat de gebruikte methoden ontoereikend waren. Wij 
zien gemakkelijk in, dat water van lage temperatuur en groot stikstof-gehalte bij 
verwarming gemakkelijk stikstof zal verliezen, anderszins water met zeer laag 
stikstof-gehalte stikstof uit den dampkring zal opnemen wanneer een en ander 
niet voorkomen wordt. Het zuurstof- en koolzuurgehalte zou daarenboven onder 
den invloed van organismen kunnen veranderen. Het water onmiddellijk na het 
ophalen op gassen onderzoeken aan boord is mogelijk, maar in den regel be- 
zwaarlijk, voornamelijk omdat de bepalingen veel tijd kosten. Een bepaling van 
het zuurstof-gehalte kan men met een straks te vermelden methode nog wel aan 
boord in korten tijd uitvoeren, maar de opgeloste stikstof en het koolzuur moeten 
1) Volgens HENDERSON en COHN spelen voor de regeling der reactie in zeewater naast 
koolzuur ook kiezelzuur en boorzuur waarschijnlijk een rol. Wat reactie bij bepaalde CO‚-span- 
ningen betreft kan men in plaats van zeewater voor het onderzoek in het laboratorium naar 
de beteekenis der reactie ook volgend mengsel gebruiken: Natriumchloride 35 gram, natrium- 
carbonaat 0.1035 gram, boorzuur 0.0620 gram en natriumbiboraat 0.0253 gram, alles per liter. 
Dit mengsel gedraagt zich, wat de reactie bij bepaalde CO-spanning betreft als zeewater. 
2) Het koolzuur is, zooals wij boven zagen, slechts voor een uiterst gering gedeelte vrij, 
maar voor verreweg het grootste gedeelte gebonden als hydrocarbonaten. 
