De methoden v. h. vaststellen v. d. physische en chemische eigenschappen v. zeewater. 143 
welke methode ook aan boord kan worden uitgevoerd. Dit is de methode van 
L. W. WINKLER !) waarvan NIELS BJERRUM de bruikbaarheid voor zeewater heeft 
nagegaan ®). Aan een bepaalde hoeveelheid zeewater wordt natronloog en man- 
gaanchloride toegevoegd waardoor een neerslag ontstaat, dat o. a. mangano-hydro- 
xyde bevat. Dit laatste neemt alle opgeloste zuurstof op, waarbij het gedeeltelijk 
in mangani-hydroxyde overgaat. Wanneer men dan kaliumiodide en zoutzuur 
toevoegt wordt het neerslag opgelost en‚ voor zoover er mangani-hydroxyde in 
voorkomt, komt er een overeenkomstige hoeveelheid iodium vrij. Deze hoeveelheid 
iodium wordt gemakkelijk door titratie bepaald. Deze methode, met de noodige 
voorzorgen uitgevoerd, geeft voortreffelijke uitkomsten, de bewerkingen zijn een- 
voudig en men kan een groot aantal bepalingen in korten tijd uitvoeren. 
Voor een juiste beoordeeling van de gevonden gehalten aan opgeloste stikstof 
en zuurstof is het gewenscht, ook te weten hoeveel het water van deze gassen 
bij de temperatuur, die het in situ had, zou kunnen oplossen, opdat het verza- 
digd ware. De hoeveelheden van deze gassen, die zeewater van verschillend 
zoutgehalte kan oplossen, zijn reeds door verschillende onderzoekers bepaald 
(DITTMAR, TORNÖE, CLOWES). De oplosbaarheid van zuurstof in zeewater is zeer 
nauwkeurig in den laatsten tijd bepaald door J. P. JACOBSEN °®), die van stikstof 
en zuurstof door CHARLES J. J. Fox“). De verschillen, die men vindt tusschen 
de werkelijk opgeloste hoeveelheden stikstof en zuurstof en die, die zouden 
kunnen opgelost zijn bij de temperatuur, die het water heeft, zijn uit een oceano- 
grafisch oogpunt van beteekenis. Hierop komen wij nog terug, bij het bespreken 
van de uitkomsten der tot dusver gedane onderzoekingen. 
De lezer zal zich uit het hier besprokene zeer korte overzicht van de -me- 
thoden ter bepaling van temperatuur, zoutgehalte, dichtheid en gasgehalte een 
denkbeeld kunnen maken, niet alleen van de waarde en de beteekenis der nu te 
beschrijven uitkomsten van vroegere onderzoekingen, maar ook van de wijze 
waarop in de toekomst het onderzoek zal moeten worden voortgezet en van de 
vele moeilijkheden die zich daarbij zullen voordoen. 
Wij zullen dus nu overgaan tot de bespreking van wat omtrent de genoemde 
eigenschappen van het water van onzen Archipel door het onderzoek der ver- 
schillende expedities aan den dag is gekomen. Vooraf ga echter een kort over- 
zicht van de expedities, die zich in of nabij den Oost-Indischen Archipel hebben 
opgehouden en daar temperatuur-metingen of andere physische of chemische 
onderzoekingen hebben verricht. 
1) Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft, Band 21, S. 2834; Band 22, S. 1764 
(1888, 1889). 
2) Meddelelser fra Kommissionen for Havundersögelser, Ser.: Hydrografi, Bind I, Nr. 5 (1904), 
3) Meddelelser fra Kommissionen for Havundersögelser, Serie: Hydrografi, Bind I, Nr. 8 
(1905). Men vergelijke over de methode ook SVEN PALITZSCH: Report on the Danish oceano- 
graphical expeditions 1908—1910, Vol. I, p. 201. 
4) Conseil permanent international pour lexploration de la mer. Publications de-circon- 
stance, Nr. 41. (Communications du Laboratoire central à Christiania, Nr. 6) 1907. 
