144 Temperatuur, zoutgehalte, dichtheid en gasgehalte van het zeewater. 
3. Overzicht van de expedities, die de wateren van of nabij den 
Oost-Indischen Archipel hebben bezocht en daar physisch of chemisch 
onderzoek van het water hebben verricht. 
Er zijn nog tal van temperatuur-metingen van het oppervlakte-water verricht 
door tal van schepen. De uitkomsten daarvan zijn mee opgenomen in de bewer- 
king van de oppervlakte-temperaturen door ScHOTT van de „Valdivia”-expeditie. 
In dit overzicht worden echter alleen. de grootere expedities vermeld, waarop 
niet alleen aan de oppervlakte, maar ook op verschillende diepten temperaturen 
van het water bepaald zijn en veelal ook nog andere onderzoekingen zijn ver- 
richt. De routen dezer expedities zijn elders in dit werk in kaart gebracht. Wij 
zullen nu evenwel hebben te vragen, wat wij onder de wateren van onzen Archipel 
hebben te verstaan. Het spreekt van zelf, dat wij daaronder niet alleen kunnen 
verstaan het water tusschen en vlak bij de eilanden maar dat tot een juist over- 
zicht een beschouwing van het omringende gebied mede noodig is. Er moet een 
zekere grens getrokken worden en wij hebben gemeend deze niet te nauw te 
mogen nemen voor ons doel. Wij rekenen tot ons gebied alle water tusschen 
20° noorderbreedte en 30° zuiderbreedte en 70° oosterlengte tot 150° oosterlengte. 
In een aantal staten, hierachter volgend, zijn de uitkomsten der waarnemingen op 
deze expedities, voor zoover zij op dit gebied betrekking hebben, vereenigd. 
IL. De „Challenger”-expeditie, 1873— 1876. 
Vanaf station 182 (13° 6’ Z.B., 148° 37/ O.L.) tot aan station 226 (14° 44/ N.B., 
142° 13/ O.L.) verkeert deze expeditie in het door ons beschouwde gebied. Tem- 
peratuur-waarnemingen van het oppervlakte-water werden geregeld om de twee 
uren gedaan. Op de stations en op nog een aantal plaatsen werden waarnemingen 
van de temperatuur op verschillende diepten en bovendien areometer-waarne- 
mingen verricht. Het vat, waarin het water met den areometer zich bevond, was 
bevestigd op een tafeltje, dat aan den zolder was opgehangen. Volgens den waar- 
nemer waren de waarnemingen bij elke weersgesteldheid gemakkelijk en nauw- 
keurig (J. IJ. BUCHANAN). Het soortelijk gewicht, dat het zeewater in situ had, 
is berekend uit het bij de temperatuur van het laboratorium gevonden soortelijk 
gewicht en de temperatuur in situ met behulp van tabellen van DiTTMAR. Daaren- 
boven werd van een aantal monsters een vrij uitvoerige analyse gemaakt en van 
een aantal het gehalte aan koolzuur, stikstof en zuurstof bepaald. De soortelijke 
gewichten, aan boord met den areometer bepaald kunnen wel niet aan onze 
tegenwoordige eischen voldoen; de bepalingen van het koolzuurgehalte, en vooral 
ook van het zuurstof- en stikstof-gehalte zijn zeker niet betrouwbaar. Het uitkoken 
geschiedde niet bij zeer lagen druk. 
II. De „Gazelle”-expeditie, 1874— 1876. 
De stations 62, 63 en 85 tot 109 vallen in ons gebied. Op deze stations 
werden temperatuur-metingen van het water op verschillende diepten verricht tot 
