158 Temperatuur, zoutgehalte, dichtheid en gasgehalte van het zeewater. 
op waarnemingen, verricht in den noordelijken winter. In de eerste plaats treft 
het ons, dat het zoutgehalte over het algemeen laag is. Dat het tusschen de 
eilanden en in de nabijheid van deze laag is, zou ons nog niet zoozeer verwOn- 
deren, al is het in een groot zeegebied zooals de Java-zee toch wel opmerkelijk 
laag. Maar het geheele noord-oostelijke deel van den Indischen Oceaan is geken- 
merkt door vrij lage zoutgehalten, veel lager dan in de tropische gedeelten van 
den Atlantischen Oceaan. In dezen treft men in het tropische gebied aan de 
oppervlakte zoutgehalten aan van 35.5 tot 36 pro mille; in het noord-oostelijk 
deel van den Indischen Oceaan vindt men in niet te grooten afstand van onzen 
Archipel waarden beneden 34 pro mille en de isohaline van 35 pro mille ligt, 
zooals men op het kaartje ziet, op grooten afstand van onze eilanden. Hier kan 
zich de invloed van het kustwater toch niet goed meer zoo duidelijk laten gelden. 
G. ScHorr wijst er op, dat in dit deel van den Indischen Oceaan en in den 
geheelen Maleischen Archipel veel windstilte heerscht, waardoor de verdamping 
van het water daar van veel minder beteekenis moet zijn dan in streken waar 
windstilten niet zooveel voorkomen. Verder zou aan den sterken regenval ook 
beteekenis kunnen worden toegeschreven. Gedurende den noord-west moesson kan 
de regenval enorm zijn, op de „Valdivia”-expeditie bijv. eens in vier dagen 200 
millimeter. De noord-west moesson heeft nu in den (noordelijken) winter, waar- 
voor het kaartje van ScHorr geldt, ongeveer dezelfde westelijke grens als de 
isohaline van 34.5 pro mille, wat wel op een verband van zoutgehalte en regenval 
zou wijzen. Met het geringe aantal waarnemingen kon SCHOTT niet, evenals voor 
de temperatuur, zoutgehalte-kaartjes voor verschillende diepten teekenen. Alleen 
voor den bodem geeft hij nog een dergelijk overzicht; wij willen dit evenwel 
niet overnemen omdat het voor ons gebied nog zeer onvolledig en onzeker is. 
Het zoutgehalte schijnt ook aan den bodem over ’t geheel laag te zijn en meestal 
onder de 35 pro mille te blijven. Slechts op enkele plaatsen overschrijdt het de 
35 aanmerkelijk, zooals ten zuiden van het eiland Nias (35.45°/,,, 614 meters). 
Voor de tusschen liggende diepten wordt de lezer in ’t bijzonder naar de 
waarnemingen, gedaan op de „Planet”, verwezen, welker uitkomsten zeer betrouw- 
baar zijn. En wij willen hier, evenals wij dat voor de temperaturen gedaan hebben, 
weer een paar doorsneden uit het werk van Dr. W. BRENNECKE overnemen en 
wel een door den westelijken Indischen Oceaan en een door het westelijk deel 
van den Stillen Oceaan. Het zijn dezelfde doorsneden waarin wij boven de ver- 
deeling van de temperatuur hebben leeren kennen. De eerste valt dus weer 
eigenlijk grootendeels buiten ons gebied maar wij gelooven, dat in groote trekken 
een doorsnede door het oostelijke deel een dergelijk beeld zou opleveren. In ’t 
oog moeten wij wel houden, dat het zoutgehalte in het westelijke deel van den 
Indischen Oceaan hooger, voor een deel zelfs veel hooger is, dan in het oostelijke 
deel. Zeer belangwekkend is vooral de vergelijking van de temperatuur- en de zout- 
gehalte-doorsneden. Wij zien in de doorsnede van het zoutgehalte eveneens duidelijk 
de opstuwing van het diepte-water, welke opstuwing ook hier bij ongeveer 10° 
Z.Br. het sterkst schijnt (station 127). En verder zien wij een tong van hoog 
zoutgehalte, afkomstig van breedten tusschen 25° en 35° Z. zich indringen naar 
