162 Temperatuur, zoutgehalte, dichtheid en gasgehalte van het zeewater. 
Wat de beteekenis van de dichtheid betreft zeiden wij zooeven reeds, dat de 
studie van de verdeeling van de dichtheid zeker voor die van de bewegingen van 
het water van veel beteekenis moet zijn. Echter schijnt ook uit een biologisch oogpunt 
het soortelijk gewicht van het water meer onmiddellijk een rol te spelen. De bota- 
nicus van de „Valdivia”-expeditie toch vond, dat sommige plantaardige plankton- 
organismen, behoorende tot de peridineeën, in licht water met lange uitsteeksels 
voorzien zijn, die er naar het schijnt op berekend zijn, om ook bij het lage soortelijk 
gewicht van het omgevende water het lichaam als een zeil of valscherm te kunnen 
dragen, terwijl in zwaar water deze uitsteeksels zeer veel kleiner waren. 
SCHOTT heeft met behulp van zijn kaarten voor de verdeeling van het zout- 
gehalte en voor die van de temperatuur ook een kaart ontworpen voor de dichtheid, 
maar alleen voor de oppervlakte. Wij nemen hier daarvan weder dat gedeelte, hetwelk 
op ons gebied betrekking heeft, over. Wij zien, dat de dichtheid in ons gebied betrek- 
kelijk klein is, wat begrijpelijk is, als wij ons herinneren, dat ook het zoutgehalte 
in ons gebied over het algemeen laag is. Het soortelijk gewicht neemt naar het westen 
maar vooral naar het zuiden, met het dalen der temperatuur toe. De stijging naar het 
westen is afhankelijk van het grootere zoutgehalte aldaar. In den Atlantischen Oceaan 
vinden wij op gelijke breedten geenszins een gebied van zulk een laag soortelijk ge- 
wicht als in het door ons beschouwde gebied. 
Een verticale doorsnede van de verdeeling der dichtheid kan ons een goed 
denkbeeld geven van de bewegingen, die in het water moeten plaats vinden. Bij 
een evenwichtstoestand zouden die isodensen, zooals men begrijpt, horizontaal 
moeten loopen. In het werk van de „Planet”-expeditie vinden wij in dezelfde 
verticale doorsneden, waarin de verdeeling van temperatuur en zoutgehalte is 
geteekend, ook een waarop de verdeeling der dichtheid is geteekend. Wij willen 
hier weder overnemen het kaartje, dat ons de verdeeling der dichtheid voorstelt 
voor de ons reeds bekende doorsnede in den westelijken Indischen Oceaan en 
dat van den westelijken Stillen Oceaan. 
In den westelijken Indischen Oceaan zien wij in het tropisch gebied weder 
een sprong-laag van de dichtheid, evenals wij dat ook voor de temperaturen ge- 
zien hebben. Deze laag ligt juist op dezelfde diepte en hangt begrijpelijkerwijze 
samen met de snelle stijging van het soortelijk gewicht bij het snelle dalen der 
temperatuur. Verder zien wij, dat de isodensen geenszins horizontaal loopen, ook 
niet op groote diepten. Een vergelijking met de temperatuur- en zoutgehalte- 
kaartjes geeft duidelijk samenhang te zien in den loop der lijnen. Zoo zien wij, 
dat de sterke bocht naar de diepte van bijna alle isodensen moet worden toe- 
geschreven aan eenzelfde beloop der isothermen op dit station. Hier is op vrijwel 
alle diepten het water warmer dan meer naar het zuiden of het noorden, wat 
met minima van de dichtheid gepaard gaat. Ook zien wij in het kaartje van de 
dichtheid weder duidelijk de opstuwing van het water in het tropisch gebied, 
niet het meest onder den aequator, maar op station 127, 8° 45’ Z.Br., evenals een 
dergelijke opstuwing van water in de doorsneden voor de temperatuur en het zout- 
gehälte kon worden waargenomen. Het koude zware water uit grootere breedten 
tracht zich in de diepten te begeven naar de tropische gebieden waar het soor- 
