166 Temperatuur, zoutgehalte, dichtheid en gasgehalte van het zeewater. 
Wanneer wij van de 13 watermonsters, die DrTTMAR volledig onderzocht (en 
waarbij dus geen monsters waren, die tot ons gebied behooren) de gehalten aan 
totaal koolzuur middelen '), dan vinden wij 1024 milligram per liter; de gemid- 
delde alkaliteit van deze monsters was 52.98 mgr. Nemen wij hiervan het dubbele, 
dan krijgen wij 105.96 mgr. Volgens deze uitkomsten van DiTTMAR zou dus niet 
alle koolzuur als bicarbonaten aanwezig zijn, maar een kleine hoeveelheid als 
carbonaat en wel 98.8 mgr. als bicarbonaat en 3.6 mgr. als carbonaat of onge- 
veer 96.5 percent als bicarbonaat. Ofschoon de bepalingen van DITTMAR zeker 
niet zeer betrouwbaar zijn, omdat de watermonsters oud waren en geen bijzon- 
dere voorzorgen voor het bewaren waren genomen, vond hij dus toch ook reeds, 
dat bijna alle koolzuur als bicarbonaat aanwezig is. In ons gebied heeft hij geen 
water op deze wijze onderzocht, maar wel van een aantal monsters de alkaliteit be- 
paald. De uitkomsten, die hij hiermede verkregen heeft, willen wij hier laten volgen. 
Ook deze uitkomsten zijn zeker niet zeer betrouwbaar, de monsters waren geruimen 
tijd bewaard en de invloed der glazen vaten had zich dus zeker laten gelden °). 
Staat XV. De alkaliteit van zeewater, volgens de bepalingen van W. DITTMAR, 
in monsters van de reis van de „Challenger”, uitgedrukt in milli- 
grammen koolzuur (CO) per liter. 
Plaats Alkaliteit 
Station Datum Diepte î BE 7 
B O.L. vademen in milligr. in grammen per 
i per liter 100 gram zout 
191 A. | 24 Sept. 1874 5° 26’ Z. 133°19’ bodem 580 v. 60.48 0.1707 
193 ZS 524’ 130°37/15 | 400 vademen 53.56 0.1502 
193 DE en 5e 24’ 130°37/15' | bodem 2800 v. 59.88 0.1693 
196 13 October 0° 48/4 126° 584 bodern 825 v. 54.08 0.1518 
198 90 5 90 55'N. 1240 53 50 vademen 73.92 0.2079 
202, 27 55 83° 32/ 121° 55? 300 vademen 51.56 0.1500 
204 2 November 12° 28! 1929157 bodem 705 v. 57.84 0.1626 
225 23 Maart1875 | 11° 24’ 143° 16! bodem 4475 v. 55.08 0.1553 
Als gemiddelde van al zijne bepalingen der alkaliteit vond hij 54.70 mgr. en 
0.1520 gr.; als gemiddelde van 15 oppervlakte-monsters vond hij 54.20 en 0.1492 
en van 63 bodem-monsters 55.17 en O 1540. 
Uit deze weinige gegevens kunnen wij begrijpelijkerwijze geen besluiten 
trekken, vooral daar de uitkomsten geenszins volle vertrouwen verdienen. Zoo 
schijnt de waarde van station 198 wel zeker te hoog. En toch zijn dit bijna alle 
gegevens, die wij bezitten, alleen zijn er nog een paar uitkomsten van de „Gazelle”- 
expeditie. Deze zijn eveneens volgens de werkwijze van TORNÖE uitgevoerd. Wij 
laten deze uitkomsten hier volgen: 
1) Zie de tabel op blz. 118 van: Report on the scientific results of the Voyage of H. M. S. 
„Challenger”. Physics and Chemistry. Vol. I, 1884. 
2) Zie over de bronnen van fouten: hoofdstuk 2, 
