Overzicht en bespreking van de uitkomsten der waarnemingen. 167 
ee Se Alane Cor 
Station | ne Datum aen Plaats | Diepte CO. HOIR en 
99 [: 30 Mei 1875 | 7°35’ Z.Br. 125° 27 O.L. 0 97.02 49.12, 97.5 
106 | 28 Juni oe 30 N.Br. 134° 18/7 „ 0 98.38 52.36 93.5 
A06 28, | o° 30’ „  134°18.7 4535 | 95.92 9148 | 92.7 
Dit is alles, wat wij op het oogenblik weten omtrent het gehalte aan kool- 
zuur, carbonaten en hydrocarbonaten in het water van ons gebied !). In hoofdstuk 
2 hebben wij de beteekenis van het gehalte van het zeewater aan deze stoffen 
van het tegenwoordige standpunt besproken, alsmede de moderne methoden ter 
bepaling er van en de moeilijkheden die zich daarbij voordoen. In verband met 
een mogelijk eenigszins afwijkend kalkgehalte van het water in onzen Archipel, 
is het gehalte van het water aan koolzure zouten wel van beteekenis, trou- 
wens in vele andere opzichten eveneens en wij willen dus hopen, dat binnen 
niet te langen tijd van Nederlandsche zijde dit onderzoek ter hand genomen wordt en 
wij een juist inzicht krijgen in het gehalte aan koolzure zouten, de koolzuur-spanning 
en de reactie van het water ín onzen Oost-Indischen Archipel. 
lets beter dan met onze kennis van het koolzuur-gehalte is het gesteld met 
die omtrent het gehalte van het water aan opgeloste stikstof en zuurstof, vooral 
van de laatste. De methoden, waarop deze gehalten vroeger en thans bepaald 
worden zijn vroeger reeds kort besproken, waarbij teveus op de moeilijkheden 
en de bronnen van fouten is gewezen. Wij kunnen dus wel begrijpen dat aan 
de uitkomsten van de oude bepalingen, verricht door de onderzoekers van de 
„Challenger”-expeditie, geen hooge eischen van nauwkeurigheid kunnen worden 
gesteld. Gedurende de reis van de „Challenger’ werden door J. Y. BUCHANAN 
aan boord bepaalde hoeveelheden zeewater uitgekookt volgens een methode van 
JACOBSEN en de aldus uitgedreven gasmengsels werden later ten deele door 
hem, ten deele door W. DrrTMAR onderzocht. Deze methode was zeker niet 
geheel nauwkeurig, bijv. daarom al niet, omdat het water niet bij uiterst lagen 
druk werd uitgekookt, nog afgezien daarvan, dat niet vermeld wordt, dat vol- 
doende zorg, werd gedragen, dat het water vóór het uitkoken niet van gas ge- 
halte kon veranderen. Wanneer dit gehalte aanzienlijk afwijkt van dat, hetwelk 
bij de temperatuur in het laboratorium uit de lucht er in kan worden opgenomen, 
dan verandert het gehalte aan opgeloste gassen van zoodanig water in zeer 
korten tijd aanmerkelijk. Wij willen hier evenwel toch, eenigszins bij gebrek 
aan beter, de uitkomsten, die verkregen zijn, voor zooveer zij tot ons gebied 
behooren, opnemen. Men vindt ze in den volgenden staat XVI. Daarin vindt men 
voor de water-monsters, afkomstig van de oppervlakte, tevens die hoeveelheid 
‚ Stikstof en zuurstof opgenomen, die het water met zijn zoutgehalte en temperatuur 
zou opgelost houden, indien het zich aan de oppervlakte geheel met de gassen 
van de lucht verzadigd had en verder ook de hoeveelheid zuurstof, die zou be- 
hooren opgelost te zijn bij de werkelijk aanwezige hoeveelheid stikstof. Voor 
1) Als wij afzien van eenige onbetrouwbare bepalingen van het koolzuur-gehalte, afkom- 
stig van de „Planet”-expeditie, die later nog ter sprake komen. 
