180 Maritieme Meteorologie én getijden. 
observatoria waten dan de moderne stoomschepen, maar in dit opzicht voor de 
statistiek een minder homogeen materiaal vermogen te leveren. 
Het hier geschetste verschil in aard en wezen van waarnemingsreeksen, te land 
en ter zee verricht, leidt, men kan zeggen natuurlijkerwijs, tot bezwaren bij de onder- 
linge vergelijking van deze twee soorten van observaties. Dikwerf vindt men niet altijd 
gemakkelijk verklaarbare verschillen tusschen gemiddelde waarnemingen, verkregen 
voor een kuststation en voor in den omtrek gelegen graadvakken op zee. 
In streken, waar depressies heerschen, zullen, zooals hierboven reeds is op- 
gemerkt, op het kuststation de frequenties der luchtdrukking in juiste mate worden 
aangeteekend omdat geregeld op bepaalde uren waarnemingen worden verricht, 
maar een naderend schip zal bij lage drukking en tegenwind langer in het gebied 
der depressie worden opgehouden dan bij hooge drukking vóór den wind en de 
gemiddelde barometerstand, berekend uit alle waarnemingen, zal dan lager worden 
bevonden op zee dan op de kustplaats. Wel kan men, bijv. door niet alle waar- 
nemingen mede te tellen, aan dit bezwaar tegemoet komen, maar de toch reeds 
tijdroovende bewerking wordt nog moeilijker als er een schifting aan vooraf 
moet gaan. 
Een andere oorzaak van verschil is dat, bij overgang van zee naar land, de 
luchtbeweging een aanmerkelijk verschillenden weerstand heeft te overwinnen in 
de onderste luchtlagen, waardoor niet alleen vermindering van snelheid en dus 
stuwing, vergezeld van vertikale beweging, maar ook verschil in richting kan 
worden veroorzaakt, wanneer de luchtbeweging geschiedt onder den invloed van 
afgelegen centra van lage drukking, want de windrichting is dan, althans in de 
onderste luchtlagen, afhankelijk van den ondervonden wrijvingsweerstand. 
In een gebied als dat van den Nederlandsch-Indischen Archipel, waar alleen 
omstreeks de: Philippijnen eigenlijke depressies voorkomen, doen zich deze be- 
zwaren zeker minder gelden dan op hoogere breedten; maar het was wenschelijk 
op dit gebrek aan homogeniteit reeds in de inleiding nadruk te leggen om den 
lezer er op voor te bereiden dat, niettegenstaande het groot aantal beschikbare 
en gebruikte waarnemingen, toch nog van vele problemen de oplossing tot latere 
tijden zal moeten worden uitgesteld. 
De hier gegeven samenstelling van de uitkomsten der waarnemingen, omtrent 
barometerstand, temperatuur van lucht en zeewater aan het oppervlak, wind- 
richting en -kracht en van stroomen, berust op het waarnemingsmateriaal, dat in 
de verzameling van journalen (thans ruim 8500), die in den loop der tijden bij 
het Kon. Nederlandsch Meteorologisch Instituut binnenkwamen, is tot stand ge- 
komen; een geheel ander materiaal derhalve dan hetgeen is gebezigd voor den 
in 1907 door het Kon. Observatorium te Batavia gepubliceerden atlas. 
Dit werk werd opgebouwd uit de niet-instrumenteele waarnemingen, geboekt, 
niet in meteorologische, maar in de groote scheepsjournalen, waarin aanteekening 
is gehouden van de in het algemeen ondervonden weersgesteldheid, reden waarom 
de titel luidt „Wind en Weer enz.” Deze scheepsjournalen, vele honderden in 
aantal, waren afkomstig van oorlogschepen, die van 1814 tot 1890 de Indische 
zeeën hadden bevaren. 
