Maritieme Meteorologie. 181 
Eigenlijke meteorologische waarnemingen, verricht aan boord van koopvaardij- 
en oorlogsschepen, voorzien van door het Instituut verstrekte en gewaarmerkte 
instrumenten en geboekt in daarvoor bijzonder ontworpen journalen, waren sinds 
1856 wel verricht, maar destijds nog slechts gedeeltelijk in registers ingeschreven 
op de betrekkelijke graadvakken, niet in tabelvorm gepubliceerd en dus niet 
toegankelijk. 
Voor de nieuwe uitgave van den Atlas voor den Indischen Oceaan, waarvan 
het eerste deel (September, October, November, 1856—1904) is verschenen in 
1908, zijn alle in de journalen geboekte observaties, verricht binnen en om de 
wateren van den Archipel, niet alleen in registers ingeschreven, maar ook in 
tabelvorm voor een ieder toegankelijk geworden, zoodat men hieruit de gewenschte 
gemiddelde waarden met betrekkelijk weinig moeite kan berekenen. De meeste 
dier waarnemingen zijn van ouden datum en afkomstig van zeilschepen; na de 
vervanging der zeil- door stoomschepen is het belang en dus ook de belang- 
stelling in deze waarnemingen verflaawd omdat, althans binnen den Archipel, 
voor de stoomvaart weer en wind minder belangrijke factoren zijn. 
In de laatste jaren is door het openen van nieuwe lijnen naar Japan, Britsch- 
Indië en Australië de belangstelling aanmerkelijk toegenomen en de toenemende 
bloei der scheepvaartmaatschappijen maakt het mogelijk voor het talrijker per- 
soneel om aan deze waarnemingen meer tijd en arbeid te wijden. 
De voor één-graad vakken in de boven genoemde tabellen gegeven waar- 
nemingen zijn voor dit werk samengevat in velden van 2X2 graden of vier- 
graad vakken; tevens zijn de maandelijks gegeven waarden tot driemaandelijksche 
gemiddelde bijeengevoegd, met inachtneming van het aantal waarnemingen. 
Aan de in verschillende vakken verkregen gemiddelde waarden mag, zooals 
reeds is opgemerkt, geen gelijke beteekenis worden toegekend, daar deze afhankelijk 
is van en toeneemt met het aantal, waaruit de gemiddelde waarde is opgebouwd. 
Ten einde het overzicht en het onderzoek, dat men wenscht te ondernemen, 
zoo gemakkelijk mogelijk te maken, zijn de uitkomsten der berekening in kaart 
gebracht; in ieder viergraad-vakje vindt men de daarvoor geldende gemiddelde, 
maar het daarbij behoorend aantal malen van voorkomen, of het gewicht, is in 
tabelvorm gegeven; bij een proeve, om ook deze getallen bijv. in een der hoeken 
van het graadveld aan te brengen, bleek dat hierdoor afbreuk werd gedaan aan 
de duidelijkheid, tenzij men een vrij groote schaal bezigde, waartegen echter bij 
een uitgave in boekvorm ook groote bezwaren bestaan. 
Van het aanvankelijk voornemen, om ook aan den regenval in dit werk een 
plaats in te ruimen, moest worden afgezien, voornamelijk om de volgende redenen: 
in de eerste plaats, omdat in de journalen alleen voor elke wacht is aangeteekend, 
__of in de afgeloopen vier uur regen gevallen is, daar tot nu toe geen regenmeters 
voor scheepsgebruik zijn vervaardigd; dit aantal regenuren, dat bijv. aan boord 
der lichtschepen zeer bruikbare en belangrijke uitkomsten heeft verschaft, geeft 
echter in de journalen geen zuivere maatstaf, omdat het niet altijd duidelijk is, 
of een zero waarde beteekent, dat er geen regen is gevallen, dan wel te wijten 
is aan niet-invulling van het journaal, hetgeen bij andere waarnemingen nooit 
