192 Maritieme Meteorologie en getijden. 
Sumatra's Westkust veroorzaken evenals de N.O. en N. winden in de Chineesche- 
zee, die wederom, als in den Oostmoesson, binnen Borneo een lagere luchtdrukking 
zullen onderhouden dan over Sumatra aan de convexe zijde van dezen wervel. 
Na deze uitvoerige bespreking van het wind-regime in Oost- en West-moesson 
kan de beschouwing der beide kenteringkaartjes tot enkele opmerkingen beperkt 
worden. In het najaar ziet men in het oostelijk deel en in de Java-zee nog dui- 
delijke resten van den Oost-moesson; hierbij is echter de invloed van Australië 
overheerschend, want in de Noord-Chineesche-zee ziet men nu niet, als in Juli, 
de Aziatische Z.W. moesson met kracht doorstaan. 
Bewesten Sumatra, op 2°—4° Z.Br. is de wervel, die als depressie niet of 
nauwelijks zichtbaar was in de kaart der luchtdrukking, nog aanwezig en vrij 
hoog gelegen wegens den, ook in deze maanden, krachtig doorstaanden passaat. 
In het voorjaar is de luchtbeweging verreweg het geringst; overal ziet men 
winden van zwakke kracht en bestendigheid, behalve bij de Philippijnen, waar 
blijkbaar sterke depressies zijn waargenomen, zooals uit de gedeeltelijk tegen- 
overgestelde en krachtige winden zichtbaar is. Wat deze zeeën betreft is echter 
blijkbaar het aantal waarnemingen te gering voor een zuivere waardeering der 
uitkomsten, want niet in het voorjaar, noch in den winter, maar in Augustus en 
September is de frequentie der cyclonen bij de Philippijnen het grootst. 
Ook de passaatwinden in het Westen zijn nu het zwakst, en als gevolg 
hiervan ligt de wervel, tegenover Straat Soenda, op lagere breedte dan in het 
najaar. Niet alleen in het gebied dezer kaartjes, ook in verder westelijk gelegen 
streken, waar de passaat buiten den invloed staat van eenig vasteland, zijn deze 
winden in Maart belangrijk zwakker dan in alle andere maanden, zooals in den 
Atlas voor den Indischen Oceaan duidelijk zichtbaar is. 
Een noodzakelijk gevolg van dezen bewesten Sumatra heerschenden onze- 
keren windtoestand, veelal gepaard met depressietoestanden, is dat hier in alle 
jaargetijden veelvuldige en zware regenbuien worden waargenomen. 
Brengt de depressie stijgende luchtstrooming en condensatie van waterdamp 
tot waterdruppels op niet groote hoogte mede, op haar beurt doet die conden- 
satie warmte ontstaan, die de stijging naar hoogere luchtlagen en daardoor ook 
middellijk den regenval in de lagere lagen bevordert. In den Atlas van 1907 
wordt dit gebied, met Straat Soenda, als de regenrijkste streek aangewezen, 
waar het geheele jaar door veelvuldig buiig weer, gepaard met onweer, wordt 
waargenomen. 
Stroomen. De stroomen, in kaart gebracht op de wijze, als in de legenda is 
vermeld, zijn allen afgeleid uit de verplaatsing, die het schip door stroominvloed 
heeft ondergaan, d. w.z. uit het verschil tusschen astronomisch en gegist bestek; 
door deze summatie over langen termijn en vele observaties wordt derhalve de 
invloed van getijstroomen uitgesloten. 
Voor elk viergraad-vak zijn, evenals bij de bewerking van den wind, alle 
waarnemingen met het gewicht der snelheden te zamen gekoppeld tot één resul- 
tante, die de gemiddelde waterverplaatsing voorstelt. Het aantal der waarnemingen, 
