200 Maritieme Meteorologie en getijden. 
Men ziet hierin met een oogopslag dat, al moge er, volgens de stroomwaar- 
nemingen, niet veel water den Archipel binnendringen met snelheden, die uit 
gegiste en ware bestekken zijn af te leiden, toch evenals bij de luchtbeweging 
een voldoende transport van water plaats vindt om in het Noorden, nl. bij de 
nummers 1—4, een minimum van temperatuur te veroorzaken in den noordelijken 
winter, terwijl in diezelfde maanden een maximum optreedt in de meest zuide- 
lijke vakken, nl. de Timor- en Arafoera-zee. 
In de zuidelijke vakken (n°. 7—15) wordt daarentegen overal de laagste 
watertemperatuur waargenomen in de Oostmoesson-maanden, een minimum dat 
des te scherper optreedt omdat — evenals bij de luchttemperatuur — de hoogste 
temperatuur bijna overal voorkomt in den voorjaarskenteringtijd, als er weinig of 
geen transport plaats heeft en de stagneerende watermassa's den vollen invloed 
ondergaan van de intensieve bestraling door de hoogstaande zon. Alleen in den 
grooten Oceaan, benoorden Halmahera, waar de N.O. passaat zich het best kan 
doen gelden, wordt de hoogste temperatuur (29°.2) aangetroffen omstreeks Juli. 
De hoogste temperatuur blijkt dan omstreeks April voor te komen in de Ceram- 
zee (29°.2); de laagste (26°.1) — zooals te verwachten was — in de Arafoera-zee, 
in den Indischen Oceaan bezuiden de kleine Soenda-eilanden en in de Timor-zee 
(26°.5), allen onder den directen invloed van het uit koudere streken door pas- 
saat- en moessonwind aangevoerde water. 
Ook hier is — als bij de luchttemperatuur — overal de temperatuur in het 
najaar belangrijk lager dan in het voorjaar. Natuurlijk spelen ook andere factoren 
dan dit transport van water hunne rol. 
Bij de langzame, het eilandenfilter doordringende strooming zal het water 
door directe zonnestraling warmte winnen, maar ook door verdamping en straling 
verliezen en dit verlies zal veel sterker zijn in den Oostmoesson, als de lucht 
weinig waterdamp bevat, die de uitgestraalde warmte kan absorbeeren en terug- 
stralen, dan in den vochtigen Westmoesson. Ook moet — zooals in Hoofdstuk 
Il (bladz. 104) is opgemerkt — de graad van doorzichtigheid van het zeewater 
zijn invloed doen gelden, omdat de lichtende straling der zon in helder water 
eerst op grootere diepten in donkere warmtestralen wordt omgezet dan indien 
er verspreiding door stofdeeltjes in troebel water plaats heeft. Hierdoor wordt 
het begrijpelijk, waarom in den Oostmoesson de temperatuur in de heldere Banda- 
zee lager is dan in de troebele Java-zee en dat — wegens het verlies door stra- 
ling — de temperatuur niet sneller toeneemt in de wateren van de binnenzeeën 
in het oostelijke gedeelte, terwijl dit in meerdere mate het geval is in Januari bij 
het binnenstroomen in de Chineesche zee (26°.6) naar de Java-zee (28°.1), in 
welk jaargetijde ook de temperatuur van het water in de Banda-zee (28°.4) hoog is. 
In hoofdzaak echter wordt de algemeene gang der verschijnselen door het trans- 
port van koudere naar warmere streken in vertraagde beweging op de eenvoudigste 
wijze verklaard. 
De waterbeweging volgt, maar met merkbare vertraging de luchtbeweging; 
deze vertraging zal tot gevolg hebben, dat de temperatuur van het zeewater bijna 
overal hooger is dan die van de lucht, omdat beiden, lucht en water, zich van 
