De Getijden. 207 
gend, zich dáár met een snelheid van 450 meters per seconde moeten voort- 
planten; op 60° breedte met een snelheid van 225 M. p. sec. Het is wel algemeen 
bekend, dat dit geenszins het geval is, en de vraag rijst, waarom de voortplanting 
veeleer naar alle richtingen geschiedt en met velerlei maar veel kleinere snelheden. 
De oorzaak hiervan is te vinden in de verdeeling van land en water, waar- 
door een door zon en maan opgewekte getijgolf wel overal kan ontstaan, maar 
slechts tot een zeer tijdelijk bestaan; de golf wordt, nauwelijks gevormd, door 
het hemellichaam als het ware losgelaten en de verdere voortplanting geschiedt 
dan buiten den invloed van de ster als vrije golfbeweging, zich voortplantend in 
alle mogelijke richtingen en met eene snelheid, die alleen afhankelijk is van de 
diepte der zeeën. Hierbij gelden dus niet meer astronomische, maar natuurkundige 
wetten en de uitdrukking voor die snelheid van voortplanting is — althans in 
eenigszins diepe zeeën — zeer eenvoudig, nl. de vierkantswortel uit het product 
van de diepte met de versnelling eg van de zwaartekracht of: 
s=Ved 
Worden eg en d uitgedrukt in meters per seconde en in meters, dan is s de 
snelheid van voortplanting, eveneens uitgedrukt in meters per seconde, 
Zoo b.v. vindt men voor de voortplantingssnelheid in een zee van 3000 M. 
diepte als de Banda-zee: 
V9.8 X 3000 — 172 M. per seconde, 
in eene zee van 100 M. diepte, als de Java-zee, niet veel meer dan 31 M. p. sec. 
Hieruit volgt, dat in den Oost-Indischen Archipel niet alleen van Oost naar 
West, maar van alle zijden, langs zeewegen en door straten getijgolven van allerlei 
aard uit de omliggende Oceanen moeten intreden en, daar die min of meer afge- 
sloten zeeën niet groot genoeg zijn voor opwekking van een eigen getij, zullen 
die indringende getijgolven, door verspreiding der energie en tengevolge van 
energieverlies door wrijving, in verschillende mate verzwakt worden voortgeplant. 
Het is begrijpelijk, dat bij zeer langzame bewegingen, als bij die der getijden 
van langen duur, dit energieverlies zeer gering zal zijn; in zulk een geval wordt 
aan de golfbeweging alle tijd gelaten tot volledige komvulling met behoud der 
amplitude. Golven van zeer korten duur zullen zich daarom feitelijk niet in zulk 
een zee voortplanten, ook al is in de toevoerengte de energie groot. 
In de straten, die de kleine Soenda-eilanden van elkander scheiden heerschen 
buitengewoon sterke getijstroomen en aanmerkelijke getijverschillen; maar na ver- 
spreiding in de Soenda- en Flores-zee, is hun invloed geenszins evenredig aan 
hunne energie in de straten. 
Uit deze beschouwing volgt, dat de enkeldaagsche getijden, K,, O en P, 
zich in alle binnenzeeën sterker moeten doen gelden dan de dubbeldaagsche M,, 
S, (zon) en N; dit is inderdaad het geval, niet alleen in de Indische zeeën, 
maar ook b.v. in de Adriatische zee en de Bothnische Golf, waar het getij een 
veel sterker enkeldaagsch karakter draagt dan op de West-Europeesche kusten. 
Zelfs voor de Zuiderzee, waar de getijden allen zeer zwak zijn, kan aangetoond 
