De Getijden. 209 
daagsch is, dan is het niet te verwonderen, dat in de handleidingen voor den 
zeevaarder wordt aanbevolen voor elke plaats, waar men komt en verblijft, aan- 
teekening te houden van den tijd van hoog- en laagwaterstanden in verband met 
het tijdstip van maansdoorgang door den meridiaan en dus met den maansleeftijd. 
Over de geheele wereld zijn op deze wijze gedurende lange jaren gegevens 
bijeengebracht, zoodat men overal waar het getij voornamelijk dubbeldaagsch is 
reeds uit betrekkelijk weinig waarnemingen een z.g. havengetal kon bepalen, 
waaruit men gemakkelijk het getij met voldoende nauwkeurigheid voor de praktijk 
kon vooruit berekenen. 
De gemiddelde maansdag toch heeft een duur van 24.84 uren; in dit tijds- 
verloop neemt men op zulke plaatsen tweemaal hoog- en laagwater waar, de 
duur der periode, waarin alle waarden worden doorloopen, is dan 12.42 uren; 
men kan dus zeggen, dat in elk uur 
360° 
nf) 
12.42 28.984 graden 
worden afgelegd. 
Het zonsgetij heeft een dubbele periode van 24 uren, zoodat in elk uur 30° 
worden doorloopen; per uur haalt het snellere zonsgetij het maansgetij derhalve 
1.016 graden in; vielen de twee getijden op een bepaalden datum samen, dan 
zal dit na 
560 
241.016 — 14.765 dagen 
wederom geschieden, zoodat men binnen dit tijdsverloop eenmaal springtij en 
eenmaal doodtij kan verwachten. 
In den regel treedt springtij op, niet zooals men verwachten zou op den 
dag van nieuwe en volle maan, maar twee à drie dagen later, men noemt dit 
den „leeftijd” van het getij, en met de kennis van deze vertraging en den tijd 
van hoogwater op den dag van nieuwe of volle maan (het havengetal) kan men 
reeds vrij nauwkeurig het geheele getijverloop vooruit berekenen en getijtatels 
voor verschillende havens samenstellen. Wil men nauwkeuriger te werk gaan, 
dan kan men ook voor den veranderlijken maansafstand en de maansdeclinatie 
langs empirischen weg correcties aanbrengen. 
Het zal, na de voorafgaande beschouwingen, duidelijk zijn, dat dit systeem 
van waarneming van hoog- en laagwater in verband met den tijd van maans- 
doorgang door den meridiaan, dat op eenige plaatsen ook buiten Europa aan 
de behoeften der zeevaart kon ‘voldoen, op vele andere plaatsen en vooral in 
de zeeën van den Indischen Archipel steeds op teleurstelling moest uitloopen. 
Zelfs te Soerabaya, waar toch het dubbeldaagsch getij nog duidelijk in de getij- 
krommen te voorschijn treedt, kwamen de berekeningen, op grond van een ge- 
vonden havengetal gedaan, geenszins met de werkelijkheid overeen en ook de 
loodsen, die lange jaren achtereen ondervinding hadden opgedaan, waren buiten 
staat voor dien haven vertrouwbare gegevens vooruit te verstrekken. 
14 
