De zee als woonruimte (Oikumene) voor dieren. 221 
organismen zich samenstelt uit de projectie van het eigenlijke lichaam en die 
van zijn apophysen (horizontale haren, dorens, uitsteeksels etc.). De vormweer- 
stand neemt toe met afnemend volume en toenemende projectiegrootte. W. Osr- 
WALD noemt overgewicht en vormweerstand de biologische factoren, daar zij 
door het organisme als zoodanig worden beheerscht. Hierbij komt als derde of 
uitwendige factor de viscositeit of inwendige wrijving, de weerstand dus dien 
de vloeistof biedt aan zijn beweging. Deze neemt toe met stijgend zoutgehalte en 
neemt zeer snel af met stijgende temperatuur. Vooral dit laatste feit is belangrijk; 
zoo zinkt hetzelfde lichaam bij 25° C. tweemaal zoo snel als bij 0° C. 
Samenvattend blijkt dus, en dat geldt niet alleen voor het Phytoplankton, 
maar voor alle Planktonten, dat het vermogen om te zweven toeneemt naar mate 
de projectiegrootte en het zoutgehalte van het water toeneemt, maar tevens met 
vermindering van het overgewicht, van het volume en met afname der temperatuur. 
Aan dit complex van eischen komen de dieren op verschillende wijze tegemoet. 
Vermindering en regulatie van het soortelijk gewicht wordt verkregen door 
waterrijkdom van het weefsel, zooals het geleiachtig weefsel van kwallen, Hete- 
ropoden en Pteropoden; dan door vetdruppels, zooals veelvuldig in pelagische 
eieren; of door gas, afgescheiden door het dier. Daarop berusten de bekende 
omvangrijke hydrostatische apparaten veler Siphonophoren. 
De vormweerstand wordt verhoogd door een sphaerisch of door een schijf- 
vormig, vaak papierdun lichaam. Vermeerdering van oppervlak en daardoor ver- 
hooging van wrijvingsweerstand in het water wordt ook verkregen door borstels, 
stekels, haren, in het algemeen door zweefuitsteeksels, zooveel mogelijk in het 
horizontale vlak, waarvoor ook bij Crustaceen de pooten dienst kunnen doen, die 
dan verbreed of van haren voorzien zijn (Fig. 3). 
De besproken inrichtingen bedoelen over ’t algemeen een zweven van het 
organisme in een bepaalde waterlaag, waarin het thuis hoort. Veelal zal daarbij 
automatisch rijzen en dalen binnen zekere grenzen niet uitgesloten zijn, mecha- 
nisch veroorzaakt door verandering in de eerste plaats van de viscositeit van 
het zeewater. Deze zal afnemen bij de sterkere verwarming door de zon overdag 
en daarmede zal de zinksnelheid van het Plankton toenemen. Tijdens de sterkste 
bestraling door de zon zal dus het oppervlakkige water het armst aan Plank- 
tonten zijn, die met het vallen van den avond weer oprijzen. Maar daarnaast 
zijn er ook Planktonten, die tot vertikale plaatsveranderingen in staat zijn door 
regulatie van hydrostatische apparaten. Daar zijn te noemen: vormverandering of 
wisseling van inhoud van vakuolen, gevuld met een door het dier afgescheiden 
vloeistof, lichter dan zeewater; verschillende graad van vulling van gasblazen; 
samendrukking van het bovengenoemde geleiweefsel, waardoor het waterarmer, 
dus soortelijk zwaarder wordt e.d. m. 
Al deze automatische of autonome vertikale verplaatsingen zijn van beperk- 
ten aard en beletten niet in vertikale richting verschillende groepen van Plankton 
te onderscheiden. Uitzonderingen zullen wel die vormen zijn, die in alle lagen 
tusschen oppervlak en groote diepte aangetroffen worden en dus eurybathisch of 
pamplanktonisch zijn. 
