De zee als woonruimte (Oikumene) voor dierett. 225 
gelijksoortig voorkomen vertoonen, maar beiderzijds slechts in diep water leven, 
danken dit aan de lage temperatuur, eigen aan die ver uiteen gelegen wateren: 
zij zullen wel stenotherm zijn. 
Zoo kan het ook gebeuren, dat dezelfde soort in noordeuropeesche wateren 
dicht onder de oppervlakte drijft en dan weer in den Archipel, maar hier in 
diepe waterlagen, wier temperatuur overeenstemt met het genoemde noordelijke 
oppervlakkige water. Hiervoor is de op p. 223 genoemde Krohnia hamata een 
voorbeeld, ook Sagitta zetesios, die in den Archipel in diep water met een tem- 
peratuur van hoogstens ruim 11° C. en in den Noord-Atlantic oppervlakkig in 
water van een temperatuur van ruim 4°—8° C. leeft. 
Het plankton van den Archipel stelt zich dus, systematisch gesproken, uit 
drie groepen samen: universeel verspreide vormen, die althans in de warme zeeën 
algemeen voorkomen, zooals een aantal Sagitta’s, verschillende Copepoden, waar- 
voor boven reeds voorbeelden genoemd werden. 
In de tweede plaats — en zij vormen de meerderheid — soorten, die in ruií- 
mere of beperktere mate aan het indopacifische gebied eigen zijn, dus van af de 
Oostkust van Afrika tot in den Oostpacific voorkomen. 
Een derde groep eindelijk wordt gevormd door lokale soorten, die uit alle 
planktonisch levende afdeelingen bekend ‘zijn. De Siboga-Expeditie heeft hiervan 
talrijke bekend gemaakt. Maar uit den aard der zaak kan eerst de toekomst uit- 
maken of deze nieuwe soorten werkelijk alleen beperkt zijn tot den Archipel. 
Wat het quantum van het plankton aangaat, zoo meende HENSEN, dat het 
binnen een gebied met gelijke levensvoorwaarden naar tijd en ruimte gelijkmatig 
verdeeld ware. Het zou dus niet regelloos en ongelijkmatig verdeeld zijn; schom- 
melingen hadden slechts plaats overeenkomstig verandering der hydrographische 
toestanden: zoo veranderen b.v. de levensvoorwaarden voor de organismen van 
het oppervlak der zee naar de diepte toe en dienovereenkomstig verandert ook 
de verdeeling der organismen. 
Deze veronderstelling is slechts ten deele waar. De hoeveelheid en samen- 
stelling, ook van het oceanische plankton, en dat geldt ín nog sterkere mate voor 
het neritische, verandert op dezelfde plaats binnen langer of korter, soms zeer kort 
tijdsbestek. Dat is b.v. aangetoond voor pelagische manteldieren als Dolium en 
voor soorten van den pijlworm Sagitta en berust in de eerste plaats op het plot- 
selinge ontstaan van enorme zwermen krachtens de periodiciteit der vermeerdering. 
Dat dit gebeuren kan onafhankelijk van den invloed der seizoenen, dus van ver- 
hoogde of verlaagde temperatuur, werd in den Archipel waargenomen, waar immers 
de oppervlakte-temperatuur van het zeewater voor ons vraagstuk slechts te ver- 
waartloozen schommelingen in de jaartemperatuur aanwijst. Desniettemin vertoonen 
de Medusen Solmundella bitentaculata en Liriope compacta een uitgesproken sei- 
zoen-verschil, zooals de Siboga-Expeditie door haar over een vol jaar zich uitstrek- 
kende onderzoekingen aantoonen kon. De eerstgenoemde planktont kwam slechts 
in de vangsten van April tot October voor; de tweede trad wel het geheele jaar 
door op, maar slechts van Mei tot November constant en talrijk aan individuën. 
In de voorafgaande bespreking moesten wij het plankton van heel wat aan 
15 
