236 Biologie der Zee. 
graphen ten zuid-oosten van Borneo zich uitstrekt, waar zij abrupt oprijst uit 
de diepten van Straat Makassar. Gemiddeld 40 M. diep met inzinkingen hier 
en daar, die evenwel nimmer 90 M. overschrijden, vormt zij een zacht golvend 
vlak, dat allengs naar Borneo’s kust oprijst. Hier verheffen zich talrijke koraal- 
riffen in alle stadiën van ontwikkeling: kleine onder water blijvende koraalbanken; 
miniatuur-eilandjes uit koraalzand opgebouwd, omgeven door een rif, dan eens 
nog kaal of met eerste sporen eener vegetatie, dan weer reeds met een dichte 
vegetatie. Daartusschen, als gelukkige uitzondering op hetgeen anders den marinen 
zooloog in den Archipel beschoren is, een uitgestrekt vlak terrein van fijn of grof 
zand, hoogstens met enkele afgestorven en daardoor murw geworden koraal- 
stukken, maar zonder levende koralen, die elk net verscheuren. 
Zoo is een terrein ontstaan zoologisch geheel afwijkend van de „parelgron- 
den”. Zijn onderzoek onthult al spoedig, dat het toenadering vertoont tot de 
fauna der Java-Zee. Een blik op de diepte-kaart wijst dan ook uit, dat de Borneo- 
bank een voortzetting is van den bodem der Java-Zee. 
Werd het peil der Java-Zee slechts 70 M. verlaagd, Sumatra, Java, Borneo 
en de aangrenzende eilanden zouden door land onderling verbonden zijn, dat 
zich in de Borneobank zou voortzetten. Maar terwijl de Java-Zee in hoofdzaak 
opgevuld is met een fijne taaie modder: voor een groot deel het bezinksel der 
groote rivieren, die in de Java-Zee uitmonden — de Kapuas b.v. verkleurt nog 
50 K.M. buiten zijn monding het zeewater —, heeft de Borneobank een zandigen 
bodem. Vermoedelijk zullen zeestroomingen den neerslag van de fijnere terrigene 
partikels, die de Mahakkam in den loop der tijden aanvoerde, verder zeewaarts 
in Straat Makassar hebben doen neerslaan, terwijl de zwaardere zandkorrels vroe- 
ger tot bezinking kwamen. Maar daarmede herbergt de Java-Zee op haar modde- 
rigen bodem tevens andere faunaelementen dan de Borneobank en de meer oost- 
waarts gelegen deelen van den Archipel in gelijke diepte maar met een andere 
bodemformatie. 
Het kan niet op onzen weg liggen de benthonische fauna, die den modder- 
bodem van het litorale gebied bewoont, nader te karakteriseeren, zooveel belang- 
wekkends ook dit thema bevat. Veelal zijn het sessiele, althans weinig bewegelijke 
dieren, die desniettemin beveiligd moeten zijn tegen overdekking door het bestendig 
bezinkende materiaal. De bewegelijkere vormen moeten van zoodanigen bouw 
zijn, dat zij gevrijwaard blijven om in het zachte substraat weg te zakken. Naast 
van roof levende soorten, zullen talrijkere anderen ingericht zijn, om hun darm- 
kanaal met modder te vullen om het organisch bruikbare daaruit op te nemen. 
Hiertoe zijn ook heele groepen van visschen, zooals de harders (Mugilidae) in staat. 
Ook andere vischsoorten leven speciaal op deze moddergronden. Zoo werd tijdens 
de Siboga-expeditie op menige ankerplaats het dof knarsende of trommelende 
geluid van geluid-gevende visschen waargenomen. Dit phenomeen, den plaatse- 
lijken visschers wel bekend, werd uitsluitend boven moddergrond opgemerkt en 
is vermoedelijk van den meervalachtigen visch Arius afkomstig. 
Op p. 216 plaatsten wij, als woonruimten voor benthonische dieren, tegenover 
het euphotische, tot 200 M. diepte reikende litorale gebied, den dieper gelegen 
