De zee als woonruimte (Oikumene) voor dieren. 231 
zeebodem, die de kenmerken der diepzee vertoont. Als kenmerken noemden wij op 
p. 215 onafhankelijkheid van de meteorologische gebeurtenissen, die de opper- 
vlakkige waterlagen beinvloeden, zooals de verschillen van dag en nacht, van 
jaargetijden, van breedte; het ontbreken van de invloeden van wisselende tem- 
peratuur, van regen, wind en getijden; het ontbreken van stroomingen, behalve 
dan de onmerkbare seculaire stroomingen, die voortvloeien uit de seculaire cir- 
culatie der oceanen; voorts hooger druk bij toename der hoogte der waterkolom; 
lage maar constante temperatuur en ontbreken van licht. 
Die kenmerken zullen van af 200 M. tot de grootste diepten, die in den 
Archipel tot 6500 M. dalen, progressief uitgesprokener zijn, zoo evenwel, dat de 
temperatuur bij ongeveer 1600 M. diepte haar minimum van ruim 3° C. bereikt, 
om van daar af constant te blijven. In de Celebes-Zee daalt dit minimum slechts 
tot 3.7° C., een temperatuur, die reeds bij 1300 M. diepte intreedt. 
Een andere zoologisch belangrijke eigenaardigheid van den Archipel is de 
volgende. 
Zooals op p. 216 nader uiteengezet werd, is het bionomisch gebruikelijk den 
aphotischen zeebodem in 2 woonruimten te verdeelen. Daarvan ligt de eene: 
het sublitorale of hemipelagische gebied langs de helling der eilanden en is ge- 
vormd door fijnkorrelig bezinksel, verschillend gekleurde modder of koraalmodder, 
allen afkomstig van het naburige land. De bodem der eigenlijke diepzee daaren- 
tegen is bedekt met oceanische of pelagische bezinksels, bestaande uit de schalen 
en skeletten van planktonische organismen, die in het oppervlakkige water leefden 
en wier lijken als een fijne regen bestendig omlaag dalen. Zij vormen óf een 
kiezelhoudend bezinksel: Diatomeen- en Radiolarien-slik, waar deze organismen 
in grooten getale leefden, óf de bezinksels bestaan uit kalk, wanneer zij afkom- 
stig zijn van pelagische Mollusken (Heteropoden- en Pteropoden-slik), van Fora- 
miniferen (Globigerinen-slik) of eindelijk van planktonische planten (Coccolitho- 
phoridae), waarover in het volgende hoofdstuk meer. 
De voedingswaarde dezer sedimenten is afhankelijk van de daarin nog aan- 
wezige organische stoffen en dus lokaal verschillend. Maar den diepzeedieren 
wordt hierdoor nimmer een rijke tafel geboden; bepaald armoedig wordt zij in 
de uitgestrekte diepste ruimten der oceanen, waar van af ongeveer 5000 M. 
diepte de kalkvrije roode diepzeeklei optreedt. 
In den Archipel nu ontbreken van deze oceanische bezinkels het Diatormeen- 
en Radiolarien-slik geheel, en voor alle overige geldt eene verschillend sterke 
bijmenging met van de kusten afkomstig (terrigeen) materiaal. Zoo bevatten de 
centra der grootste en diepste bekkens van den Archipel, zooals de Banda- en 
Celebes-Zee, een reeds bij 4000 M. diepte beginnend kalkvrij sediment, dat door 
BöaaiLp als een terrigene varieteit van de roode diepzeeklei wordt opgevat. 
Blijkbaar zijn deze centra niet ver genoeg van het land verwijderd — en zee- 
stroomingen zullen daarbij ook wel eene rol spelen —, dat zij vrij blijven van 
kustmateriaal. En al worden op vele plaatsen rijkelijk bezonken Pteropoden- 
schalen aangetroifen, een typische Pteropodenslik komt niet tot ontwikkeling. Ook 
het Globigerinenslik is in de meeste gevallen niet onbelangrijk met terrigeen 
