244 Biologie der Zee. 
diepzee slechtere levensvoorwaarden schijnt aan te bieden dan elders. Dit heeft 
betrekking op den laatsten factor, die ook voor ons doel nog even aangestipt 
moet worden: de diepzeestroomingen. Men neemt aan, dat zij seculair, voor 
instrumenten dus niet waarneembaar, van de polen naar den equator vloeien. 
Het antarktische koude, zuurstofrijke oppervlaktewater zou dus in de diepte zak- 
kende langs den abyssalen bodem equatorwaarts verhuizen en oorzaak zijn van 
de lage temperatuur van het bodemwater. Op dien weg zou de zuurstof door 
decompositie van organische stoffen opgebruikt en in koolzuur veranderd wor- 
den, die de kalkschalen der oceanische bezinksels oplost tot roode diepzeeklei, 
wat in den Indik ongeveer in 5000 M. diepte plaats heeft. Men zou zeggen, dat 
de diepe bekkens van den Archipel van deze bestendige circulatie en verver- 
sching met antarktisch water uitgesloten zijn, daar zij van af 1600 M., de Celebes- 
Zee zelfs van af nog geringere diepte, door drempels van den naburigen Pacifik 
en Indik afgesloten zijn. Er zou dus eene voor de dieren gunstige ventilatie van 
het water, al werkt zij nog zoo traag in die diepe bekkens ontbreken. 
Nu zagen wij boven (p. 237), dat zij voor een deel met een terrigene 
varieteit der roode diepzeeklei gevuld zijn en wel reeds van 4000 M. af. Het 
oplossingsmiddel voor de bezonken kalkschalen, zij het nu koolzuur- of zuurstof, 
kan dus niet door het antarktische water geleverd worden; het moet dus van 
lokalen oorsprong zijn. De gedachte dringt zich hierbij op, dat er in de diepste 
deelen der Banda- en Celebes-Zee eene voor dieren nadeelige stagnatie zal 
heerschen, tenzij dat er een correctief gegeven is, door een onmerkbare circu- 
latie, verwekt door de waterbeweging, die de doorstaande moesson-winden te 
voorschijn roepen. 
Op p. 237 werd op de moeilijkheid gewezen in den Archipel een grens 
te trekken tusschen het zoogenaamde sublitorale gebied en de eigenlijke diepzee. 
Ook biologisch gaan zij in elkaar over. Het is dan ook eene uitkomst der Siboga- 
expeditie, die zich meer dan andere expedities met het onderzoek der interme- 
diaire diepten bezig hield, dat abyssale dieren reeds in ondieper water voorkomen 
dan men vroeger dacht. Met andere woorden: de verticale verspreiding is voor 
vele soorten veel omvangrijker dan verondersteld werd. Hiervoor slechts enkele 
voorbeelden uit ons gebied. Voor een deel der diepzee-Holothuriën, waarvoor 
algemeen ongeveer 2000 M. als bovenste grens werd aangenomen, moet deze 
grens tot 1000 M., gedeeltelijk zelfs tot 500 M. diepte worden teruggebracht. 
Een soortgelijk verschijnsel vertoonen de diepzee-Ophiuren. Onder de Antipa- 
tharia werd voor een soort het voorkomen tusschen 450 en 2796 M. diepte 
vastgesteld en diezelfde soort haalde de Valdivia-expeditie zelfs uit 4636, M. op. 
Ook een aantal diepzee-koralen blijken eene bathymetrisch zeer wijde versprei- 
ding te hebben, zooals Deltocyathus magnificus (15—522 M.), Bathyactis stephana 
(69—1301 M.), Bath. Sibogae (522—1914 M.), maar de kroon spant de nieuwe 
Deltocyathus lens, die tusschen 390 en 4914 M. werd aangetroffen. Een ruime 
verticale verspreiding vertoonen ook een: aantal diepzeevisschen. Daarvoor leve- 
ren aan den bodem gebonden vormen de beste bewijsstukken, zoo Chaunax 
pictus (204—1019 M.), Dibranchus nasutus (344—1886 M.), Antigonia rubesceus 
