De zee als woonruimte (Oikumene) voor dieren. 247 
besluit der geologie luiden, dat hij ook reeds in het plistoceen bestond, dan 
moeten wij de interarchipelagische abyssale fauna een belangrijk tijdperk terug- 
dateeren. Er moet toch een tijd geweest zijn, waarin die fauna in ruim verkeer 
stond met die van den Indik. Immers alleen al de abyssale visschen vertoonen 
zoo nauwe betrekking tot die van de Golf van Bengalen en de Andamanen-Zee, 
dat beiden vroeger op ruime wijze in onderlinge verbinding moeten gestaan 
hebben, zoodat verhuizing kon plaats hebben, waarvoor tijd noodig is. 
Immigratie uit den Pacifik vertoont nauwelijks mindere moeilijkheden. Eene 
communicatie van 1500—1600 M. diepte heeft alleen plaats door de Molukken- 
passage en de daaraan aansluitende nauwe straat tusschen Obi-major en Lisa- 
matuli. Zij leidt naar de Ceram-Zee en vervolgens naar de Banda-Zee, De indí- 
recte verbinding van deze laatste met den Pacifik door de Halmahera-Zee en de 
Gilolo-passage is minder dan 200 M. diep. De toegang eindelijk door Straat Ma- 
kassar is smal, hoogstens 1000 M. diep en leidt dan nog maar naar de Celebes- 
Zee, die van haar kant een hoogstens 1500 M. diepen smallen toegang tot den 
Pacifik heeft. 
Voor den zooloog is het nauwelijks aannemelijk, dat de beschreven toe- 
stand — geologisch gesproken — lang kan bestaan hebben; ware dat wel het 
geval, men zou omgekeerd moeten aannemen, dat hij dan sedert zeer verafge- 
legen tijden in wezen was. Immers bij de huidige configuratie van den Archipel 
moet eene immigratie uit de diepte van den Pacifik en Indik, wilde zij eenig effect 
hebben, over zeer lange tijden kunnen beschikken. Dat zal evenzeer het geval 
moeten zijn, als wij de abyssale dieren van den Archipel herleiden willen uit 
litorale vormen, die de Archipel gemeen had met de naburige deelen van den 
Indik en den Pacifik. Het is begrijpelijk, dat de aldus ontstane soorten een indo- 
pacifisch karakter vertoonen, het is ook begrijpelijk, dat anderen zich tot autoch- 
thone of endemische soorten ontwikkelden, daar de Archipel uitgestrekt genoeg 
is, om zoodanige verscheidenheid van bodem, voedsel, stroom, kortom van eigen 
levensvoorwaarden aan te bieden, dat eigen soorten ontstaan konden. Het behoeft 
nauwelijks gezegd te worden, dat een en ander langen tijd vereischte. 
Maar er doen zich nieuwe moeilijkheden voor. Naast autochthone soorten 
en soorten van een algemeen indo-pacifisch karakter, bevatten de abyssen van den 
Archipel ook ontwijfelbare indische en westpacifische soorten, die daar naar toe 
geimmigreerd of eventueel daaruit geëmigreerd zijn. Voorts soorten van nog wij- 
dere verspreiding, waaronder circumtropische of ubiquiste, die dan toch zeker 
van elders naar. den Archipel verhuisden en ruime toegangswegen vereischten. 
Uit het Siboga-materiaal zijn in de speciale monographiën, die haar materiaal 
behandelen, heel wat wijdverspreide soorten te boek gesteld: naast bathybenthale 
(stekelhuidigen, wormen, Coelenteraten e.a.) ook bathypelagische visschen b.v. 
van circumtropisch voorkomen. Ook is te vermelden, dat de Siboga-expeditie 
soorten leerde kennen, b.v. diepzeekoralen en Scaphopoden, waarvan de aller- 
naaste verwanten, een enkele maal de soort zelve, slechts uit het vroege tertiair 
van Zuid-Europa bekend waren. 
Zulke feiten, die hier slechts even aangestipt kunnen worden, pleiten voor 
