ET 
De zee als woonplaats (Oikumene) voor planten. 251 
den bodem dringt, ontwikkelen de boomen lange steunwortels, waarop hun stam 
zich verheft boven den indringenden vloed, en het zijn deze steunwortels, dra- 
gers van groote boomen, die aan de Mangroven een eigenaardig, bijna spookachtig 
aanzien geven, wanneer men bij eb, in een ondiep prauwtje of uitgeholden 
boomstam gezeten, van zee uit de kanalen opvaart, die het zeewater in het 
bosch uitholt, of voorzichtig van wortel tot wortel zich voort bewegend, soms 
wegzakkend in het slib, den vasten oever tracht te bereiken. 
Op een dergelijken tocht ziet men allengs het karakter van het Mangroven- 
bosch veranderen en andere planten de plaats der Rhizophoren innemen. Een 
der meest opvallende dezer planten is wel de Nipa-palm, die zich onderscheidt 
door het gemis aan een vertikalen stam. De rechtopgaande, reuzengroote, gevinde 
bladeren ontspringen aan een kruipenden stam en vormen een dikke haag langs 
de uitmonding veler der groote rivieren van Borneo; maar ook overal elders in 
den Archipel, op moerassige plaatsen langs zee, wordt deze palm aangetroffen 
en hare bladeren leveren aan de inlanders een beste dakbedekking. 
Op de Mangroven komen talrijke epiphyten voor; verreweg de meesten dezer 
planten behooren niet tot de zeeplanten, maar toch is er een kleine algenflora, 
waarover later meer, die op de steunwortels der Mangroven leeft en dus bij elken 
vloed door het zeewater omspoeld wordt en bij elke eb een tijd lang droog staat. 
De Cryptogamen kunnen dadelijk in twee groote hoofdgroepen verdeeld wor- 
den: de planten, die altijd of ten minste gedurende een gedeelte van haar leven 
een vaste standplaats hebben, het „Benthos”’ en de zwevende, vrij in zee levende 
flora, die wij gewoon zijn met den naam van „Phytoplankton” te bestempelen !). 
De eerste groep bevat alleen algen of wieren. Het is RumPnHius geweest, die 
het eerst in zijne Amboinsche Rariteitkamer van algen gewag maakt, die in den 
Indischen Archipel voorkomen. 
Veel is er na hem niet geschreven over dezen plantengroei van den Archipel. 
G. VON MARTENS gaf in 1866 een overzicht der algen van Oost-Azië, waarin 
onder een afzonderlijk hoofd de algen worden opgesomd, die in Nederlandsch 
Indië voorkomen en die grootendeels door zijn zoon E. voN MARTENS op de 
„Preussische Expedition nach Ost-Asien” verzameld waren. In 1897 gaf E. DE 
WILDEMAN nog een „Prodome de la flore algologique des Indes Neerlandaises”, 
doch overigens vindt men over het gebied, dat ons bezig houdt, slechts ver- 
spreide opgaven over algen, die door verschillende natuuronderzoekers verzameld 
zijn. De Siboga-Expeditie was de eerste, die de opdracht had systematisch algen 
te verzamelen, en bij de weinige literatuur over dit onderwerp zal genoemde 
Expeditie vrij dikwijls moeten worden aangehaald in de volgende bladzijden. 
De fraaie kleuren en vormen der algen zijn algemeen bekend, doch behalve 
deze aesthetische eigenschappen bezitten zij er vele anderen, die ons een blik 
in het leven en werken der natuur doen slaan. De groei van zeewieren is aan 
1) Over Bacteriën en de rol, die zij in tropische zeeën vervullen, zijn eerst zoo weinig 
onderzoekingen gedaan, dat zij hier met stilzwijgen moeten worden voorbijgegaan. De studie 
dezer organismen zal waarschijnlijk nog vele belangrijke gegevens opleveren ook met betrek- 
king tot de stikstof ontleding. 
