De zee als woonplaats (Oikumene) voor planten. 265 
wijze op invloeden van buiten, zoo zijn er toch factoren, die verschillend op 
beide groepen inwerken en die wij even willen aanstippen. 
De phytoplanktonten zijn de eenige bewoners der zee, die, dank zij hun 
chromophyll, in staat zijn uit de anorganische stoffen, die in het zeewater opge- 
lost zijn, de organische stoffen te bereiden, die zij voor den opbouw van hun 
cellichaam behoeven. Zij zijn het voedsel voor kleinere dieren, die zelve weder 
tot voedsel voor grootere dieren dienen, maar de eerste voedselbron, het „oer- 
voedsel” zijn, naast de vastzittende algen, altijd en overal de phytoplanktonten. 
Voor de bereiding der organische stof zijn zij, even als de benthonische planten, 
aan licht gebonden en de diepte waarop het licht in zee doordringt, sterk genoeg 
voor de assimilatie der phytoplanktonten, wordt aangegeven door de vertikale 
verspreiding dezer organismen. Het onverminderd licht der oppervlakkige lagen 
is voor vele phytoplanktonten schadelijk, alleen Cyanophyceen hebben groote be- 
hoefte aan licht en toch hebben vele een roode kleurstof — geen chromophyll — 
in hun cellen, dat waarschijnlijk moet worden opgevat als bescherming tegen te 
sterke bestraling door het zonlicht. Ook waterbloei — zoo wèl bekend van het 
zoetwaterplankton, het limnoplankton, — komt in het zee- of haliplankton voor, en 
werkt zonder twijfel als voordeelige schaduw voor de dieper zwevende planktonten. 
Wat de vertikale verspreiding van het phytoplankton betreft, is door middel 
van nauwkeurige vangapparaten vastgesteld, dat de massa van het phytoplankton 
toeneemt van 1—40 M., constant blijft tot 80 M., om daarna te verminderen tot 
200 M. toe; in de lagen tot 400 M. vindt men nog enkele levende phytoplank- 
tonten, dieper wordt, volgens KARSTEN, geen levend phytoplankton meer aange- 
troffen. Dit is een groot verschil met het zoöplankton, dat tot in de grootste 
diepten gevonden wordt. 
SCHIMPER gaf aan het phytoplankton, dat bij 100 M. aanvangt, den naam 
van schaduwflora. CHUN onderscheidde drie op elkaar volgende waterlagen, de 
euphotische, die tot 80 M. gaat en een rijk plankton bevat, de dysphotische, die 
met de schaduwflora van SCHIMPER overeenkomt maar tot + 350 M. reikt en de 
aphotische, waarin geen levende phytoplanktonten meer gevonden worden. De 
bovenste 200 M. bevatten dus de hoofdmassa van het phytoplankton. 
Over de horizontale verspreiding der phytoplankton in den Archipel zijn nog 
te weinig gegevens bekend om er hier over te kunnen uitwijden. Het phyto- 
plankton wordt verdeeld in neritisch of kustplankton en oceanisch plankton. Het 
neritisch plankton wordt aldus genaamd naar zijne samenstelling, die duidelijk 
den invloed der kust verraadt, oceanisch plankton komt alleen in de open zee 
voor en vertoont in zijne samenstelling geen spoor van afhankelijkheid van de 
kust. Nu is het zeer waarschijnlijk, dat in den Archipel met zijn tallooze eilanden 
en zeestraten het phytoplankton een uitgesproken neritisch karakter hebben zal. 
De Deutsche Tiefsee Expedition bemerkte reeds op verren afstand van de kust 
van Sumatra, hoe het oceanische plankton veranderde en neritisch plankton op- 
trad, waarschijnlijk als een gevolg der meerdere voedingsstoffen, die van de kust 
in zee drijven en den phytoplanktonten ten goede komen. Vooral Diatomeën zijn 
hiervoor zeer gevoelig en vermeerderen zich dan sterk. Indien de invloed der 
