De zee als woonplaats (Oikumene) voor planten. 267 
welke zij over den bodem glijden door tusschenkomst van protoplasma, dat door 
die naad naar buiten treedt (Pleurosigma). De Diatomeën van het holoplankton 
bezitten deze naad niet, daarentegen zijn zij vaak van sierlijke, doornachtige 
uitsteeksels voorzien (Chaetoceras), die het oppervlak der Diatomeën vergrooten, 
hierdoor hun wrijvingsweerstand verhoogen (zie pag. 330) en hun het zweven 
vergemakkelijken. Vele Diatomeën vormen ook lange ketens (Melosira) waardoor 
zij hetzelfde doel bereiken. De massa der Diatomeën is veel grooter in kou- 
dere of gematigde zeeën dan in warme zeeën, doch de vormenrijkdom is in 
deze laatste grooter. In de tropische zeeën wordt, naar men zegt, het aantal 
Diatomeën overtroffen door dat der Perídineën; of dit echter in den Archipel 
ook het geval is, is nog twijfelachtig; hierover zullen nog nadere onderzoekingen 
dienen te worden afgewacht, want in het phytoplankton der Boeton-Straat, vond 
OSTENFELD 55 soorten Diatomeën en 42 soorten Peridineën; CLEve in phyto- 
plankton van den Archipel 83 soorten en varieteiten van Diatomeën tegen 12 
soorten Peridineën. Deze opgave van CrEve kan natuurlijk niet de minste aan- 
spraak op volledigheid maken; CLEVE zelf wijst er op hoe slecht het phytoplankton 
van den Archipel bekend is, al hebben wij van zijne hand nog eene lijst van Dia- 
tomen uit het kustwater van den Archipel, die 262 soorten en varieteiten bevat. 
LEUDIGER-FORTMOREL gaf een belangrijke bijdrage tot de kennis der Diato- 
meën, hoofdzakelijk echter alleen van Sumatra en Java. Zijne lijst bevat niet 
minder dan de namen van 900 soorten en varieteiten van zee-Diatomeën en 300 
zoetwater-Diatomeên. Vele dezer zee-Diatomeën werden in de ingewanden van 
zeedieren, voornamelijk Holothuriën, gevonden. 
De Diatomeën vermeerderen zich door deeling en door sporen, auxosporen, 
welke het product zijn der copulatie van twee cellen. Bij de vegetatieve deeling 
schuiven de twee schalen langs den gordelband uit elkander, nadat het proto- 
plasma zich eerst in twee helften heeft gedeeld. Elke helft vormt nu weder een 
nieuwe kiezelhoudende schaal, die in de helft der oude schaal past. Laten de 
jonge cellen na deeling elkander niet los, dan ontstaan de ketens waarvan zoo 
even sprake was. : 
De menigte van Diatomeën, die voortdurend van de oppervlakkige waterlagen 
naar beneden zinkt en sterft, is buitengewoon groot. Het slik der diepzee onder- 
scheidt men naar den aard van de organismen, die in dit slik de meerderheid 
hebben, in verschillende soorten; zoo kent men ook een Diatomeën-slik, dat ge- 
heel bestaat uit pantsers dezer kleine mikroskopische algen; dit slik is echter 
uit den Archipel niet bekend. 
Van de Peridineön geldt in zooverre hetzelfde wat reeds van de Diatomeën 
gezegd werd, dat hun massa grooter is in noordelijke zeeën, doch dat de tropen 
een veel grooteren vormenrijkdom bezitten. Een geestig schrijver noemde de 
eenvoudig gebouwde noordelijke Perídineën „philisterhaft solid” in vergelijking 
met de Peridineën der warme zeeën, die met hunne valschermen, verlengde en 
handvormig gedeelde hoorns, hun in lange ketens of stervormig vereenigde indivi- 
„ duên een gratie en sierlijkheid ten toon spreiden, die het oog steeds weder bekoren. 
De Peridineën onderscheiden zich van de Diatomeën, met wie zij de gele of 
