De geologische beteekenis en de wijze van ontstaan van het onderzeesch relief enz. 273 
samengesteld uit de gegevens der Siboga-expeditie !) en beter nog de nieuwe diepzee- 
kaart die bij het tweede hoofdstuk van dit werk is gevoegd, stelt ons in staat het contrast 
tusschen die twee gedeelten met een oogopslag te overzien. Zij zijn in de nevens- 
gaande schets (Kaart I) onderscheiden. Tot de zeeën met rustig bodemrelief be- 
hooren de Soenda-zee en het gebied der Sahoel-bank, waarvan de bodems het 
Soenda-plat en het Sahoel-plat worden genoemd, tot die met onrustig bodemrelief 
alle overige zeeën van den Oost-Indischen Archipel. 
Deze tegenstelling is reeds in het jaar 1845 aan W. EARLE °) opgevallen. Hij 
noemde het Soenda-plat de Great Asiatic bank en het Sahoel-plat de Great 
Australian bank. Hij merkte de zeer gelijkmatige gemiddelde diepte van de zee 
boven die banken, door hem op 30 vaam gesteld, op en vestigde de aandacht 
op het feit, dat het karakter van het land en van de kusten, welke die banken 
omgeven, onderling overal groote overeenkomst vertoont en sterk afwijkt van dat 
der overige landstreken in den Oost-Indischen Archipel. 
VERBEEK heeft het eerst in zijn Molukken-verslag®) deze beide gebieden 
geologisch tegenover elkaar gesteld en, uitgaande van eenigszins andere geologische 
opvattingen, is hetzelfde door schrijver dezes *) in het jaar 1912 gedaan. 
De jongste ‘geologische geschiedenis van den Oost-Indischen Archipel leert 
dan, dat de twee eerstgenoemde ondiepe zeeën en platten deel uitmaken van 
grootere gebieden, die in den laatsten tijd, althans na het Plioceen, stabiel zijn 
gebleven en zich dus geologisch gesproken continentaal hebben gedragen, terwijl 
alle andere deel uitmaken van bewegelijke strooken of geosynclinalen, die in 
dienzelfden tijd zeer actief zijn geweest. 
_ A. Het stabiele gedeelte. 
De nagenoeg geheel gelijkblijvende diepte van de zeeën dezer stabiele ge- 
deelten, zoowel op het Soenda- als op het Sahoel-plat, doet veronderstellen, dat 
1) G. F. TYDEMAN. 50. Chart I. 
2) W. EARLE. 19. EARLE zegt hierin op p. 359: These banks which extend from the con- 
tinents of Asia and Australia form very remarkable features in the geography of this part of 
the world, and, as such, are deserving of more attention than has hitherto been bestowed upon 
them, since it will be found that all the countries lying upon these banks partake of the 
character of the continents to which they are attached; while those which are situated on the 
deep ‘sea which separates them are all of comparatively recent volcanic formation, with the 
exception of a few small coral islands, which, in all probability, are constructed upon the 
summits of submerged volcanoes. The depth of water on these banks averages about 30 
fathoms, deepening rapidly as the edge is approached, and shoaling gradually towards the 
land. It will be seen that the one I have termed the Great Asiatic Bank extends into the 
Archipelago from the south-eastern extreme of Asia to a distance of nearly 1000 miles, in fact 
to within 50 miles of Celebes, and I strongly suspect that it will be found to extend to the 
south-western extremity of that island also; but as there is a space of nearly 30 miles across 
which no soundings have been carried, 1 have preferred reducing the bank to the limits for 
which we have actual data. 
3) R. D. M. VERBEEK. 53 p. 797 en volg. 
4) G. A. F. MOLENGRAAFF. 30 p. 130 en volg. 
18 
