Het stabiele gedeelte. 275 
minst diepe gedeelte van de Straat Makasser. Naar Noord en Noordoost werd die 
groote schiervlakte door een anderen grooten stroom, den Noord-Soenda-stroom, 
in de richting van de Chineesche Zee ontwaterd. Men mag vermoeden, dat in de 
Soenda-schiervlakte de hoofdwaterscheiding tusschen deze twee groote stroom- 
gebieden heeft geloopen over de tegenwoordige eilanden Banka en Billiton, 
door straat Karimata en verder over de Karimata-eilanden naar Borneo. Zij moge 
de Karimata-waterscheiding genoemd worden. 
Het stroomgebied van die twee stroomen moet zeer groot geweest zijn, n.l. 
ongeveer 1.285.000 K.M*. Zij moeten dus, wanneer wij een jaarlijkschen regenval 
van 2.7 M. aannemen, die met den tegenwoordigen overeenkomt '), + 1156 KM.” 
water per jaar naar zee hebben afgevoerd, d.i. ongeveer het dubbele van wat 
de Mississippi (552 K.M*) afvoert, in wier stroomgebied, dat veel grooter is 
(3.225.000 K.M*.), de gemiddelde regenval gering is en op ruim 52 cM. mag 
geschat worden. 
Na afloop van den iĳstijd begon de zeespiegel, naarmate de ijsmassa’s op 
hoogere breedten wegsmolten, geleidelijk weder te stijgen. De Soenda-schiervlakte 
werd geleidelijk ondergedompeld, totdat de zee daarop de tegenwoordige diepte 
van gemiddeld 50 Meter had bereikt. Aldus ontstond de Soenda-zee, waarvan de 
bodem het groote Soenda-plat is (zie Kaart I). De meest weerstandbiedende 
gedeelten werden door de wassende zee omspoeld en vormen thans eilanden of 
groepen van rotsen, die uit de plat-zee oprijzen zooals bijv. Banka, Billiton, Singkep, 
de eilanden en klippen van den Riouw-archipel, de Karimata-eilanden, de Karimon- 
Djawa-eilanden en anderen. 
De groote stroomen werden ontleed en al hun zijtakken tot zelfstandige 
rivieren gemaakt, die thans in de Soenda-zee uitmonden. 
De hier gegeven voorstelling moet beschouwd worden als een sterk vereen- 
voudigde wedergave van hetgeen in werkelijkheid geschied is; immers is de 
ijstijd niet één enkele koude periode geweest, maar een opeenvolging van zulke 
perioden, afgewisseld door mildere, interglaciale tijdperken en ten gevolge daarvan 
moet in werkelijkheid iets zijn gebeurd, dat veel ingewikkelder is geweest dan 
hierboven is geschetst. Men kan zich voorstellen, dat gedurende den eersten 
glaciaaltijd de Soenda-schiervlakte slechts weinig volkomener werd gemaakt dan 
zij reeds was bij den aanvang van den iĳstijd, dat zij gedurende den eersten 
interglaciaaltijd door de zee werd bedekt, dat de tweede glaciaaltijd haar wat 
volkomener maakte, dat de tweede interglaciaaltijd haar weder onder water zette, 
dat in de daarop volgende glaciaaltijden dezelfde wisselingen zich herhaalden, 
totdat de laatste glaciaaltijd de Soenda-schiervlakte tot die volmaaktheid bracht, 
welke thans het relief van den bodem der Soenda-zee ons doet kennen. 
De Soenda-zee is dus jong, geologisch gesproken zeer jong. Wellicht is 
haar wordingsperiode nog niet afgesloten. De Soenda-zee heeft daardoor nog 
nauwelijks een eigen geschiedenis als zee. Haar geheele leven en al haar eigen- 
1) Aangenomen is, dat 1/3 van het water, dat in het stroomgebied viel, naar zee werd 
afgevoerd, welke ruwe schatting voor dit geval toelaatbaar is. 
