276 Geologie. 
aardigheden staan nog in zoo innig verband met het gebeuren van haar ontstaan, 
dat, naar het mij voorkomt, een geologische beschrijving der Soenda-zee eigenlijk 
slechts kan zijn de beschrijving van haar wording. Hierin moge een verklaring of 
verontschuldiging liggen van het feit, dat van hetgeen hier omtrent de Soenda-zee 
volgt bijna alles verband houdt met haar wijze van ontstaan en deels zelfs zou 
kunnen worden opgevat als een pleidooi voor de meening, die omtrent de wijze 
van wording dezer zee hierboven is gegeven. 
Op geheel overeenkomstige wijze en door dezelfde schommelingen van den 
zeespiegel werd de Sahoel-bank met het oostelijk deel der Arafoera-zee in plisto- 
ceenen tijd tot een schiervlakte, die Nieuw-Guinee, de Aroe-eilanden en Australië 
met elkander verbond, en in het heden tot een plat-zee van geringe diepte. Omtrent 
haar diepte is veel minder bekend dan bij de Soenda-zee, maar zij schijnt iets 
meer afwisselend te zijn dan bij de Soenda-zee. In het oostelijk deel is de diepte 
gemiddeld 45—60 Meter, naar het Westen wat dieper. De isobaath van 200 M. 
ligt zeer ver uit de kust van Australië. Op de 125ste meridiaan nadert deze 
isobaath, dus de rand van het plat, dat tot de Australische kust behoort, het 
eiland Timor tot op een afstand van 70 K.M., terwijl zij daar van het vaste land 
400 K.M. verwijderd is. 
Het schijnt mij niet overbodig, reeds hier er de aandacht op te vestigen, dat 
dezelfde groote schommelingen van den zeespiegel in verband met de plistoceene 
vergletscheringen zich in den geheelen archipel deden gevoelen, maar dat de 
sporen er van in de orogenetisch actieve gebieden — dat zijn die met een 
onrustig onderzeesch relief — minder goed waarneembaar zijn, omdat zij daar 
veelal uitgewischt of gewijzigd zijn door bewegingen van de vaste aardkorst. 
1. De Soenda Zee. 
De naam Soenda-zee is gegeven aan de ondiepe zee tusschen Malakka, 
Sumatra en Java aan de ééne zijde en Borneo aan de andere zijde, welke de 
geheele Java-zee en het zuidelijkste deel van de Chineesche Zee omvat. Deze zee 
had tot voor korten tijd geen afzonderlijken samenvattenden naam, maar maakt 
zoowel geografisch als genetisch een niet wel deelbaar geheel uit. 
Scherp begrensd is haar gebied niet overal, wèl in haar middenste gedeelte, 
waar de eilanden Sumatra, Java met Madoera en Borneo haar natuurlijke omgrenzing 
vormen, niet naar het Noorden en Noordoosten, dus naar de Chineesche Zee, 
en evenmin naar het Oosten en Zuidoosten, dus naar het zuidelijke deel van de 
Straat van Makasser en naar de Bali-zee. Het verdient aanbeveling daar de grens 
bij de isobathen van 70 M (of zoo men wil bij die van 100 M.) te trekken, en 
dus in die richtingen al het water, dat minder dan 70 of 100 Meter diep is, tot 
de Soenda-zee te rekenen. De Borneo-bank ligt dus geheel binnen het gebied 
der Soenda-zee evenals ook de ondiepe zee, waaruit zich de eilanden van den 
Kangean-archipel verheffen. Naar ‘het Noordwesten, dus naar de Straat van 
Malakka is de grens ook niet scherp, maar, om niet met het spraakgebruik in 
botsing te komen, verdient het aanbeveling de grens daar te leggen, waar de 
Straat van Malakka gerekend wordt te beginnen. Hierbij valt evenwel op te 
