278 Geologie. 
juist ten Zuiden van de Hoorn-eilanden en van Poelau Pajoeng en kan van 
daar noordoostwaarts nog over een afstand van 70 K.M. met een nagenoeg gelijk- 
blijvende diepte van omstreeks 30 vaam vervolgd worden. 
Ten Noorden van de Kangean-eilanden stoort insgelijks een wijde, vertakte. 
onderzeesche baai de regelmatigheid der oppervlakte van het plat; deze baai, de 
Oost-baai, die aanvankelijk meer dan 40 vaam diep is, kan als een smallere geul 
met diepten, die tusschen 35 en 40 vaam liggen, in westelijke richting over een 
afstand van 350 K.M. eerst Noord van het eiland Bawean en daarna tot een punt op 
geringen afstand ten Noorden van de Karimon-djawa-eilanden vervolgd worden. 
Voorts schijnt het, dat het verloop van vele rivieren van Borneo en Sumatra, 
die op het Soenda-plat in zee uitmonden, in de oppervlakte van dat plat door 
geulen nog een eindweegs kan vervolgd worden. Men mag in die geulen !) de 
onderzeesche voortzetting der rivieren in het thans ondergedompelde deel der 
plistoceene Soenda-schiervlakte en dus de verdronken gedeelten dier rivieren zien. 
Eigenlijk zou men op grond van de hier boven ontwikkelde theorie omtrent 
den oorsprong der Soenda-zee mogen verwachten haar bij alle rivieren te zullen 
vinden, maar bij velen zullen de geulen door de nivelleerende werking der heen 
en weer bewegende brandingsgolven en getijstroomen verzand of dichtgeslibt en 
niet meer als zoodanig waarneembaar zijn. Een goed voorbeeld levert de Sampit; 
het ondergedompelde gedeelte van die rivier kan men uit het verloop van de 
isobaath van 20 vaam vervolgen als een geul in het plat tot 65 K.M. uit den wal. 
Op het eiland Singkep (fig. 1) heeft men het bestaan van zulke verdronken rivier- 
loopen daadwerkelijk, zij het ook niet als geulen, aangetoond door de onderste, 
tinertshoudende lagen der rivierafzettingen, die dus onmiddellijk op den rivier- 
bodem rusten, tot buiten den mond der rivieren onder zee te vervolgen en te 
exploiteeren. Bij de rivier Dabo heeft men de rivierbezinkingen, die eens door 
stroomend water werden afgezet, tot omstreeks 1500 M. uit den wal kunnen ver- 
volgen. Bij de Djangkang die zich omstreeks 1'/, K.M. ten Zuidwesten van de 
Dabo in zee ontlast, ligt op een afstand van 1300 M. uit den wal het benedenste, 
tinhoudende gedeelte van het rivieralluvium op 17 M. beneden den zeespiegel. 
Daarop rust het rivieralluvium en ook zand en slib, door de brandingsgolven er op 
afgezet, terwijl de zee daarboven 7 M. diep is. De rivierbeddingen zijn hier door de 
zee geheel dichtgeslibt en met de omgeving gelijk gemaakt, zoodat de onderzeesche 
loop alleen kon worden benaderd door de rivierafzettingen, met name het tinerts, 
onder water te volgen door zandzuigers. De Singkep Tin Maatschappij heeft haar 
grooten bloei voor een niet gering deel aan de exploitatie van dat zoogenaamde 
zeetin te danken. Men mag het voorkomen van juist zulke onderzeesche rivier- 
loopen ook bij andere tinhoudende eilanden, bijv. bij Banka en Billiton, als 
waarschijnlijk aannemen en het ligt voor de hand de mogelijkheid te veronder- 
stellen, dat exploitatie van zeetin evenals op Singkep ook op Banka en Billiton 
Ĳ) Er zullen stellig ook geulen voorkomen, die door de uitschurende werking van 
stroomingen, bijv. getijstroomen, zijn gevormd en niets te maken hebben met verdronken 
rivieren. 
