Het niet-stabiele gedeelte met het onrustige bodemrelief. 299 
ruggen liggen, waarvan de binnenste nagenoeg geheel is gesloten, de buitenste 
iets meer dan een halven cirkel beslaat. Het maakt den indruk, als of in dat centrum 
van het Centrale Banda-bekken een sterke evenwichtsverstoring heeft plaats gehad, 
en van uit dat punt golven in de aardkorst zijn ontstaan, waarvan de golfbergen 
door de eilandenreeksen, de golfdalen door de diepzeetroggen worden aangegeven. 
Van uit die depressie uitstralend zouden bovendien centrifugaal in richtingen, die 
tot ruim 180° van elkaar afwijken, bewegingen in de anticlinale plooiruggen in 
de richting van het concaaf gebogen voorland plaats hebben. 
De moeilijkheid, die de verklaring aanbiedt van het ontstaan van het Centrale 
Banda-bekken en de daaromheen gerangschikte elliptische eilandbogen, wordt tot 
op zekere hoogte ondervangen, zoo men met WICHMANN en VERBEEK aanneemt, 
dat het bekken der Centrale Banda-zee door instorting is ontstaan en dat de 
elliptische breukrand van dit instortingsbekken de zetel is geworden van vul- 
kanische werkzaamheid. 
Reeds in het jaar 1887 heeft WICHMANN ') aangenomen, dat de Banda-zee 
is ontstaan als een groote kuilbreuk begrensd door een halfcirkelvormige breuklijn, 
die met vulkanische eilanden is gekroond, welke breuklijn hij trekt van de Banda- 
eilanden over Manoek, Seroea, Nila, Tiouw en Dammer naar Roma en Wetter. 
VERBEEK °) heeft die breuklijn verder doorgetrokken buiten de Schildpad-eilanden 
en de Lucipara-eilanden om tot Goenoeng Api. Volgens VERBEEK zou deze instorting 
een plooiing in de diepte veroorzaakt hebben, die de opwelving van den niet- 
vulkanischen buitensten eilandenrug zou ten gevolge gehad hebben. Hoewel nu 
zulke zoogenaamde effondrements circulaires, instortingen of kuilbreuken, op wier 
breukranden meestal in een halven cirkelboog vulkanen ontstaan, ook elders op 
aarde, zooals bijv. in de Caraibische zee en de Tyrrheensche zee, door vele geologen 
worden aangenomen, voert deze opvatting in het geval van de Banda-zee toch 
onafwendbaar tot moeielijkheden. Vooreerst is niet wel in te zien, waarom de 
grootste zeediepten niet in dat centrale instortingsbekken maar daar buiten in het 
Weber-diep worden aangetroffen, verder is niet wel te begrijpen waarom de periphere 
bekkens, die VERBEEK zich even als het centrale bekken door breukvorming vòòr 
de plooiing ontstaan denkt, gerangschikt zijn in den vorm van een synklinalen 
plooiingstrog, terwijl de plooiing zelve er nog niet was, maar eerst later ontstond. 
Eindelijk dwingt ons VERBEEK’s opvatting den elliptischen vulkaangordel om het 
Centrale Banda-bekken op te vatten als een geologische eenheid, onafhankelijk 
van den vulkaanrug der Soenda-eilanden, waarvan zij door de uitgedoofde vulka- 
nische eilanden tusschen Dammar en Pantar is gescheiden. M. í. behoort de geheele 
rij van vulkanische eilanden bijeen en heeft BROUWER een aannemelijke verklaring 
gegeven van de oorzaak van het uitdooven der vulkanen in die rij tusschen 
Dammer en Pantar. En zoo men met VERBEEK de vulkaanrij in twee deelen scheidt, 
zou men dat ook met de niet-vulkanische buitenrij moeten doen, die volgens 
VERBEEK haar ontstaan weer aan de instorting van andere kuilbreuken zou danken, 
1) A. WICHMANN. 60 p. 199 en Tafel V. 
2) R. D. M. VERBEEK. 53 p. 807 en Kaart Nr. 1. 
