RR 
Het niet-stabiele gedeelte met het onrustige bodemrelief. 307 
2. De straat van Makassar. 
De straat van Makassar (lijn Il op kaart U) speelt als geologische scheidings- 
lijn een nagenoeg even belangrijke rol als de genoemde circum-insulaire trogzee. 
Zij is of was als een diepe depressie reeds gevormd in Oud-Mioceenen tijd, 
zooals door VERBEEK is uiteengezet en door RUTTEN later is bevestigd '). Zij 
scheidt, voor zoover dat bekend is, twee gebieden, die geologisch zeer weinig 
overeenkomst met elkaar hebben. Voorts maakt zij deel uit van de grens tusschen 
het stabiele en niet-stabiele deel van den Archipel en haar westoever was ‘daar- 
door tevens de oostkust van het plistoceene Soenda-land. Het Soenda-land hing 
nog in plistoceenen tijd met het Aziatische continent samen en op geologische 
gronden mag men verwachten, dat de sinds dien door rijzing van den zeespiegel 
van elkaar gescheiden deelen van dat land, zooals Java, Sumatra en Borneo thans 
nog een zuiver Aziatische (Indische) fauna zullen herbergen. 
De daling van den zeespiegel in plistoceenen tijd was evenwel te eenenmale 
onvoldoende om een landverbinding tusschen Borneo en Celebes tot stand te 
brengen en daardoor bleef Celebes minstens sedert het begin van het Mioceen 
geheel van Borneo gescheiden. Hiermede stemt goed overeen het besluit, waartoe 
P. en F. SARASIN ®) op grond van zoögeografische overwegingen kwamen. „Eine 
directe Landverbindung zwischen Borneo und Celebes in jüngerer geologischer 
Vergangenheit ist somit absolut ausgeschlossen; die Makassarstrasse ist ein 
Meeresarm von hohem Alter und thiergeographisch grosser Bedeutung”. Reeds 
WALLACE trok de naar hem genoemde zoögeographische lijn door de straat van 
Makassar. De aziatische elementen in de fauna van Celebes, die daarin over- 
wegend zijn, kunnen dus niet direct van uit Borneo naar Celebes gekomen zijn. 
Hoe dat gebeurd is, valt buiten ons onderwerp. Alleen zij vermeld, dat, zooals 
later nog zal worden besproken, in plistoceenen tijd vermoedelijk Java en Madoera 
door het zuidelijkste deel van straat Makassar met het zuidwestelijkste deel van 
Celebes tijdelijk, zij het ook niet ononderbroken, waren verbonden. In ieder geval 
is het echter van belang er op te wijzen, dat ook ten aanzien van deze geologische 
scheidingslijn een bevredigende overeenstemining bestaat met de resultaten der 
zoögeografie. 
3. Sfraat Lombok. 
In plistoceenen tijd was straat Lombok geologisch een scheidingslijn (lijn II 
op kaart I) van eenige beteekenis. Bali was gedurende den ijstijd vast met Java 
verbonden en dus bestond er toen een ononderbroken landverbinding van het 
Aziatische continent tot en met het eiland Bali; straat Lombok werd echter bij 
‘lageren stand van den zeespiegel in plistoceenen tijd nog niet drooggelegd. 
In straat Lombok moet dus in den ijstijd de grens gelegen hebben tusschen 
het Aziatische continent (Soenda-land) en de eilanden meer oostwaarts. 
1) Zie: R. D. M. VERBEEK. Molukken Verslag. 53 p. 806, L. RUTTEN. 42 p. 700 en 
G. A. F. MOLENGRAAFF 34 p. 447. 2) P. und F. SARASIN 40 p. 32. 
