314 Geologie. 
van een ondergedompeld plat staat en van de kust is gescheiden door een lagune 
van middelmatige en vrij gelijkblijvende diepte, die zelden 100 M. te boven zal 
gaan en gewoonlijk een cijfer zal aanwijzen van 40—75 M. Op het plat zullen 
hier en daar koraaleilandjes tot den zeespiegel reiken of er even boven uitsteken. 
Dit is het beeld, dat zeer vele barrière-riffen op aarde aan de kusten van 
continenten of eilanden te zien geven en voot Nederlandsch Oost-Indië geldt dat 
ook. De meeste barrière-riffen in onzen archipel staan op de randen van onder- 
zeesche platten en in het bereik en het stabiele deel, met name het Soenda-plat, 
komen binnen de barrière-riffen slechts lagunes van opvallend gelijkblijvende 
diepten voor, die om middenwaarden van 45—70 M. schommelen. Voortretfelijke 
voorbeelden zijn het Soenda-barrière-rif met de Borneo-bank als lagune en het 
barrière-rif van het Spermonde-plat. 
Juist hetzelfde is in post-plistoceenen tijd geschied bij vlakke eilanden of 
banken, onverschillig of deze in plistoceenen tijd door subaëriele processen dan 
wel door abrasie verevend waren en onverschillig of zij als onderzeesche banken 
al dan niet reeds in prae-plistoceenen tijd bestonden, toen deze na den ijstijd ten 
opzichte van den zeespiegel geleidelijk daalden. Ook hier kwamen van de koralen, 
die hooger opgroeiden naarmate de bank dieper daalde, die ten opzichte der anderen 
in het voordeel, welke van den rand van de bank waren opgegroeid. Het eind- 
resultaat is in dit geval een atol, dat een lagune van middelmatige diepte omsluit, 
van wier over het algemeen vlakken bodem zich hier en daar rifbouwsels verheffen, 
die tot de oppervlakte der zee kunnen reiken. De meeste atollen op aarde vertoonen 
dit beeld en Dary !) heeft er op gewezen, dat de waargenomen geringe en over- 
eenkomstige diepte (20—40 vaam of 36—73 M. met 25 vaam of 46 M. als veelvul- 
dig t voorkomend gemiddelde) der atol-lagunes en de vlakheid van den bodem 
bij de groote meerderheid dier lagunes sterk voor de hier beschreven wijze van 
ontstaan van den tegenwoordigen toestand der atollen pleit. De lagune zal hoogstens 
zoo diep kunnen zijn als de bank, van waar de koralen opgroeiden, tot beneden 
den zeespiegel is gedaald, dus in ons geval omstreeks 70— 100 M.; in den regel 
zal zij door gedeeltelijke opvulling met fragmenten van koralen en allerlei andere 
organismen ondieper zijn. Atol-vorming is op deze wijze in wording op de Saba-, 
de Pedro- en de Rosalinde-bank in de Caraïbische Zee, zooals door VAUGHAN *) is 
beschreven en is in volle ontwikkeling op de banken in het zuidelijk deel van de 
Straat van Makasser en in andere deelen van den Oost-Indischen Archipel. 
Het is begrijpelijk en ook waarschijnlijk, dat koraaleilanden, bijv. atollen, die 
bij den aanvang van den plistoceenen ijstijd reeds bestonden, bijv. in den Pacifischen 
Oceaan, gedurende de perioden van lagen stand van den zeespiegel werden 
afgeknot en werden vervormd tot een nagenoeg vlakke bank. Toen na het einde 
van den iĳstijd de zeespiegel geleidelijk weer tot zijn tegenwoordig niveau steeg, 
groeiden van de randen van die banken op nieuw rifbouwende koralen op tot 
min of meer gesloten ringvormige wallen, dús tot atollen, die lagunes met zeer 
I) R. A. DALy. 16. p. 664 en volg. 
2) TH. W. VAUGHAN. 52. p. 304 en 320. 
