322 Geologie. 
genoemd, dat een groep van koraaleilanden draagt, die te zamen als de Sper- 
monde-archipel bekend staan. De Borneo-bank en de Spermonde-bank hebben 
zeer veel met elkaar gemeen; beide liggen gemiddeld 50 en hoogstens 75 M. 
onder den zeespiegel en aan den rand van de Spermonde-bank is een barrière- 
rif ontwikkeld, dat in duidelijkheid niet ten achter staat bij het Groote Soenda- 
barrière-rif; ook is het Spermonde-plat evenals de Borneo-bank bezet met een 
groot aantal rifbouwsels, die hier en daar de oppervlakte van het water bereiken. 
Het Spermonde-plat houdt bij 4°16'’ Z.Br. plotseling op en het Spermonde- 
barrière-rif, dat van 5°40’Z.B. noordwaarts over een afstand van 230 K.M., zij 
het ook niet samenhangend, toch als een reeks van koraaleilanden te vervolgen 
is, legt zich hier tegen de strandriffen aan en meer noordwaarts draagt de kust 
van Celebes slechte onbeduidende strandriffen. 
Het maakt den indruk, alsof Zuid-Celebes in den jongsten geologischen tijd 
dezelfde geschiedenis heeft gehad als het Soenda-land. 
De koraaleilanden op het Spermonde-plat liggen in ruwweg evenwijdige 
rijen gerangschikt. Zij, die het dichst bij de kust van Celebes liggen, vertoonen, 
zooals door VAN VUUREN ') is beschreven, eigenschappen van oude (evenwel 
niet of nauwelijks boven den zeespiegel verheven) rifeilanden en zijn beboscht 
en veelal bewoond, daarop volgen meer zeewaarts eilanden van een jonger type, 
terwijl het eigenlijke barriêre-rif aan den rand van het plat den indruk maakt 
te zijn samengesteld uit jonge koraalvormingen, die slechts hier en daar bij eb 
droog vallen. De lagune tusschen het kustrif aan de vaste wal van Celebes en 
de eerste rij koraaleilanden op het Spermonde-plat is 20—39 M. diep, die 
tusschen de eerste en tweede rij is 27—45 M. diep, terwijl de buitenste lagune 
juist binnen het barrière-rif een diepte van 25—77 M. bezit. 
Men kan deze verhoudingen verklaren door zich voor te stellen dat vóór 
de post-plistoceene onderdompeling de kust landwaarts met geringe helling maar 
door strandterrassen ®) trapvormig opliep; op deze strandwallen werd de koraal- 
groei na de overstrooming het levendigst en men kan zich denken, dat de rif- 
bouwsels, die ontstonden op het hoogste terras, niettegenstaande dit later dan 
de andere terrassen onder water kwam, het best in staat zullen zijn geweest 
contact te houden met de oppervlakte der zee. Aan de oudere op reeds eerder 
ondergedompelde terrassen opgroeiende koraalvormingen gelukte het toenemender- 
mate minder volledig dit contact te behouden, terwijl het bij toenemende diepte 
steeds meer tijd eischte het verloren contact weer te herkrijgen. 
Een overeenkomstige rangschikking der koraaleilanden op het plat evenwijdig 
met de kustlijn van het vaste land ontbreekt ook op de Borneo-bank niet geheel 
en wordt daar aangetroffen in de westelijke helft van de groep der Kleine Pater- 
noster-eilanden. 
1) L. VAN VUUREN 55, p. 167—180. 
2) Men kan zich denken, dat deze terassen, geheel of gedeeltelijk uit rifkalk bestaande, 
gevormd waren bij het zich met afwisselende snelheid terugtrekken der plistoceene zee. 
L. VAN VUUREN, 55, p. 180. 
