Verspreiding der koraalriffen in den archipel. 337 
minuutbladen der afdeeling hydrographie van het Departement van Marine. Te 
samen liggen deze eilanden op een verheven gedeelte van den onderzeeschen 
anticlinalen rug van den Soem- 
ba-Boeroe boog. Op Savoe 44 ZON 99 
komen, voor zoover bekend, 
opgeheven rifterrassen voor 
en hetzelfde is het geval op het 
zuidwestwaarts daar dicht bij 
gelegen eiland Rai Djoewa. Het 
verderaf in dezelfde richting 
gelegen eiland Dana is een 
opgeheven atol (fg. 12) dat 
zich uit diep water verheft. 
Een hoefijzervormige ringwal EE 
van koraalkalk, waarvan de Venn 
hoogste punten 34, 16 en 36 M. 
boven den zeespiegel !) liggen, 
omsluit een vlakte, de vroegere 
lagune, die slechts eenige meters boven den zeespiegel ligt. De ring is nagenoeg 
geheel gesloten en slechts door een onderbreking aan de noordoostzijde staat de 
lagune met het strand en de koraalriffen om den ringwal in verbinding. 
De bodem van de lagune bestond in 1875 volgens STUDER uit een taaie 
klei met groote koraalblokken en werd gedeeltelijk door een meer ingenomen; 
volgens de Zeemansgids (Deel V p. 497, 1919) liggen in de lagune twee meertjes 
van zout water. Een beeld van het koraaleiland, uit het Noord-Noordwesten 
gezien is te vinden in de Land-Verkenningen bij dat deel op bladzijde 38. 
Volgens STUDER is het eiland een opgeheven atol en bestaat het geheel uit 
tifkalk. In de schets (fig. 12) is de atolvorm goed weergegeven. Men moet zich 
voorstellen, om het ontstaan van dit eiland te verklaren, dat bij de ontwikkeling 
van den anticlinalen rug, waarop thans de eilanden Savoe, Rai Djoewa en Dana 
staan, het zuidwestelijk deel eens is ondergedompeld geweest en strandriffen, die 
daar om een klein prae-existeerend eilandje of op een bank zich hadden ont- 
wikkeld, gelegenheid kregen op te groeien tot een atol, en dat bij voortschrijdende 
ontwikkeling weder een tegengestelde beweging plaats had, waardoor het bij de 
onderdompeling gevormde atol werd opgeheven en in den stand werd gebracht, 
waarin het thans wordt gevonden. 
Met het eiland Dana schijnen de koraaleilanden Kakaban, Maratoea en misschien 
ook Moearas (zie p. 334) ten Noorden van Tandjong Mangkalihat, Oost-Borneo, 
vergelijkbaar te zijn. Ook deze eilanden moeten volgens de beschrijvingen in Deel 
III van de Zeemansgids als geheel of ten deele opgeheven atollen worden opgevat. 
36 
B Eene rl À 23 
di © ad: VON 
Fig. 12. Het opgeheven atol Poelau Dana, bij Savoe. 
1) TH. W. STUDER. 47. p. 198. STUDER vermeldt, dat de ringvormige koraalrotswal op 
enkele punten tot 120 M. boven den zeespiegel reikt. Dit is echter in verband met de latere 
verkenningen door den hydrographischen dienst der Ned. Marine onaannemelijk. 
22 
