348 Geologie. 
der Challenger-expeditie beneden 4000 M. het gemiddelde kalkgehalte nog 26.51°/,. 
Dit is een onverwacht resultaat. Vrij algemeen wordt ondersteld, dat de oor- 
zaak der oplossing van de koolzure kalk in de open oceanen moet gezocht 
worden ín het zuurstofgehalte van het koude poolwater, dat door de hydrosphe- 
rische circulatie zeer langzaam maar voortdurend de diepe waterlagen der 
oceanen ververscht en hen in staat stelt organische stof te oxydeeren. Het kool- 
zuur, door dat oxydatieproces geboren, zou dan de koolzure kalk in het diepe 
zeewater doen oplossen en daardoor de kalkschalen der bezonken plankton- 
organismen vernietigen. Volgens die opvatting zou men moeten verwachten, dat in 
de bekkens van den Oost-Indischen Archipel, die van de groote oceanen 
gescheiden zijn, voor het meerendeel door drempels van hoogstens 1650 Meter *) 
diepte, en waarin dus het zuurstof- en koolzuurrijke diepe water van de groote 
oceanen niet kan binnendringen, het kalkgehalte der afzettingen ook op de diepste 
punten niet geringer of althans niet veel geringer zou zijn dan in de open 
oceanen op diepten overeenkomend met die der genoemde drempels. Dit blijkt 
nu ín het geheel niet het geval te zijn. 
Tot welke gevolgtrekkingen dit nieuwe feit zal aanleiding geven, is nog niet 
te overzien. Het is mogelijk, dat de heerschende meeningen omtrent de oorzaak 
van het afnemen van het kalkgehalte der afzettingen naar de diepte in de 
oceanen zullen moeten worden herzien, want in ieder geval is het niet waar- 
schijnlijk, dat velen een voldoende oplossing zullen zien in de hypothesen door 
BÖGGILD uitgesproken. Hij wijst nl. op p. 15 aan, hoe misschien het koolzuur- 
gehalte van het water in de homotherme diepste gedeelten der bekkens zou 
kunnen worden verklaard, en wel als volgt: „man kann wohl am nächsten ver= 
muten, entweder dass der Sauerstoff oder die Kohlensäure von oben durch die 
Wasserschichten diffundieren können, oder dass die Kohlensäure von unterseeischen 
Vulkanen herrühren kann, deren Existenz ja recht wahrscheinlich ist in diesen 
ausserordentlich vulkanischen Gegenden”. 
Met name de tweede hypothese is zeer onwaarschijnlijk, omdat de kans op 
het optreden van vulkanen juist in de synclinale bekkens in tegenstelling met de 
anticlinale ruggen stellig zoo gering is, dat zij niet aan een hypothese ten grond- 
slag mag gelegd worden. 
Men zou zich kunnen denken, dat de hooge druk, die op groote diepten 
zoowel in de open oceanen als in de bekkens heerscht, een versterkenden invloed 
heeft op het vermogen van zeewater om koolzure kalk op te lossen, onafhan- 
kelijk van het gehalte aan opgelost koolzuur. Men zou dan moeten aannemen, 
dat onder dien hoogen druk op groote diepte de oplossing van koolzure kalk 
niet plaats heeft onder vorming van dubbel koolzure kalk en dus niet onder onttrek- 
king van koolzuur aan het zeewater. Dit is niet ondenkbaar, omdat immers bij 
druk van één atmosteer koolzure kalk in koolzuurvrij water in de verhouding 
1 : 10000 oplosbaar is (tegen 1 : 1000 in koolzuurhoudend water). Hieromtrent 
1) Bij het Celebes-bekken ligt het diepste punt van den drempel op 1400 M., bij het 
Soeloe-bekken op 380 M. diepte. 
