350 Geologie. 
hooge bergketens daaromtrent heeft geleerd, veilig mag worden aangenomen. Het 
gedrongen liggen der geoisothermen onder den bodem van het bekken toont aan, 
dat de aardwarmte uit diepere lagen der aardkorst daar sneller afvloeit dan aan de 
randen der bekkens. De verwarming van het zeewater in de diepste deelen van 
het bekken !) ten gevolge van dezen warmtetoevoer doet in het bekken een continu 
stelsel van convectiestroomen uitstaan, wat schematisch door pijltjes is aangeduid. 
Deze convectiestroomen zouden ten gevolge hebben, dat zeewater rijk aan 
zuurstof en koolzuur uit de oppervlakkige lagen der zee aan de randen der 
bekkens langzaam zou neerdalen. Gedurende die neerdaling zouden de organische 
stoffen van de uit het plankton neerdalende gestorven organismen voortdurend 
worden geoxydeerd, waardoor het koolzuurgehalte van het water geleidelijk 
zou toenemen en ten gevolge daarvan op grootere diepten ook de langzaam 
bezinkende kalkskeletten der planktonische organismen, met name der Globige- 
rinen, gedeeltelijk zouden worden opgelost en wellicht bij 4000 M. geheel zouden 
kunnen zijn opgelost. 
In het midden van het bekken zou het water, nu arm aan zuurstof en kool- 
zuur geworden, weder opstijgen en, nader bij de oppervlakte der zee gekomen, 
zich op nieuw met zuurstof en koolzuur verzadigen. 
Zulk een ononderbroken proces zou de mogelijkheid kunnen scheppen voor de 
vorming van kalkvrije sedimenten, zooals die thans beneden 4000 M. diepte in 
den Oost-Indischen Archipel op den bodem der bekkens, die door drempels van 
de groote oceanen zijn gescheiden, worden aangetroffen. 
Een niet geringe moeilijkheid, door BögaiLp ten volle gevoeld, ontstaat bij 
het zoeken naar een passenden naam voor de kalkvrije terrigene afzettingen, die in 
de diepste deelen der bekkens worden gevonden. Al die afzettingen heeft 
BögaiLp ten slotte „mit sehr grossem Bedenken” als roode klei (red clay) samen- 
gevat. Deze oplossing komt mij niet gelukkig voor. Roode klei der groote oceanen 
is immers inderdaad iets geheel anders. Roode klei is altijd vér-lands, dus niet 
_ terrigeen; het is hetgeen overblijft wanneer zuiver pelagische afzettingen ontkalkt 
zijn. Roode klei is overal in hoofdzaak gelijk, zij is een der meest speciale of 
extreme afzettingen, die men zich kan denken, zonder twijfel langzamer opgehoopt 
dan eenig ander sediment op aarde. De roode klei der Oost-Indische bekkens 
heeft, wat ook BögaiLp erkent, met de roode klei der oceanen eigenlijk niets 
anders gemeen dan haar voorkomen in groote diepten en haar volkomen of 
nagenoeg volkomen kalkloosheid. 
Erkend moet worden, dat in het stelsel van MURRAY en RENARD geen 
afzonderlijke plaats is voor. de ontkalkte terrigene afzettingen. Blauw slik bijv. 
blijkt bij die classificatie steeds denzelfden naam te behouden, ook waar het op 
groote diepte geheel kalkvrij is geworden. 
Om in die leemte te voorzien, heb ik den naam roode klei uitsluitend ge- 
bruikt op de wijze door MURRAY en RENARD ingevoerd, namelijk voor op groote 
diepte ontkalkte eupelagische afzettingen, die geen of slechts zeer weinig terrigene 
1) Deze is zoo gering, dat zij niet op de schets in cijfers is uitgedrukt. 
ed aen han sn 
/ 
