De bezinkingen in de zeeën met onrustig bodemrelief. 351 
bestanddeelen bevatten, terwijl ik den naam ontkalkt diepzeeslib aanbeveel voor 
alle andere ontkalkte diepzee afzettingen, die niet aan die voorwaarde voldoen. 
Alle afzettingen in de bekkens van den Oost-Indischen Archipel, door BÖöGGILD 
roode klei genoemd, behooren hiertoe en bovendien in de open oceanen vele 
op groote diepte ontkalkte min of meer zuiver terrigene afzettingen. Op de kaart 
heb ik ontkalkt diepzeeslib, roode klei en Radiolariën-slib dezelfde tint gegeven 
om hun saamgehoorigheid te doen uitkomen en alleen door arceeringen van 
elkaar onderscheiden. 
Concreties komen talrijk voor, zooals kalk-concreties, dolomiet-concreties, 
bruinijzererts-concreties, mangaan-concreties en pyriet-concreties. De kalkknollen 
der stations 19la en 192a van de Challenger, resp. uit diepten van 1061 en 236 M. 
opgehaald, bestaan uit recenten Globigerinen-kalksteen. Zij toonen aan, dat hier 
en daar op den bodem der oceanen de Globigerinen-slib door een kalkcement 
tot een gesteente wordt verkit. 
Mangaandioxyde komt evenals in de oceanen op den zeebodem veelvuldig 
als een beslag of huid op allerlei voorwerpen voor en schijnt wel het meest 
standvastige product te zijn, dat bij chemische omzettingen op den bodem der 
zeeën wordt neergeslagen. Mangaan-concreties of mangaanknollen worden: in de 
bekkens van den Oost-Indischen Archipel in alle afzettingen en op alle diepten 
gevonden, maar zij schijnen toch niet zulk een belangrijke rol te spelen als in 
de groote oceanen, waar zij bijv. als een kenmerkend en zeer algemeen bestand- 
deel van de roode klei mogen worden aangezien. De Siboga vermeldt slechts van 
station 280 uit een diepte van 1224 M. in de straat tusschen Timor en Letti, het 
bijeenvoorkomen van een groot aantal mangaanknollen in een monster diepzeeslib. 
De diepzeeonderzoekingen brachten nog eenige bijzonderheden van den zee- 
bodem aan het licht, die vermelding verdienen. In Straat Lombok vond de Siboga 
bij de stations 20—31 zoowel bewesten als beoosten het eiland Penida tot op 
312 M. diepte harden rotsbodem, kleine steentjes, grof zand en koraalfragmenten, 
nergens fijne bezinksels; in het noordelijk deel van Straat Maniípa stuitte het 
lood bij de stations 186 en 187, op 940 en 1195 M. diepte, op harde rots, terwijl 
aldaar bij station 188 uit een diepte van 1067 M. slechts grind en grof zand 
werd opgehaald. Het bestaan van een sterken stroom op diepten tusschen 100 en 
800 M. is daar daadwerkelijk aangetoond. In de straat tusschen Celebes’ noord- 
oostpunt en het eiland Biaroe haalde de ‘diepzeekor der Siboga uit diepten van 
1264 tot 1165 M. een gladden rolsteen van harden rotsbodem op. 
Evenzoo vond de Challenger op 1509 M. diepte ten Westen van Halmaheira 
aan den rand van het Batjan-bekken in de Molukken-passage slechts rotsbodem. 
Op eenige van die plaatsen werden van den rotsbodem rolsteentjes naar 
boven gebracht en het heeft er allen schijn van alsof bij de genoemde stations op 
die diepten zoo sterke stroomingen in het zeewater voorkomen, dat al wat daar 
bezinkt door die stroomen telkens weer wordt weggevoerd en dat misschien 
zelfs op die diepten rolsteentjes kunnen worden gevormd, of althans kunnen 
worden voortbewogen. Welke soort stroomen kunnen het zijn, die zich tot zoo 
groote diepten doen gevoelen? In straat Lombok schijnen het, zooals ook WEBER 
