Kustbeschrijving van den Ol. Archipel. 369 
min of meer breede bank, waarop de kleinere en enkele grootere eilanden en 
tallooze gevaren, welke Billiton omgeven. Deze rand van gevaren, welke uit zand, 
koraal en groote granietblokken bestaat, is het smalst aan de Noordkust; op de 
Westkust wordt hij, van om de Noord en van om de Zuid, naar het midden, 
steeds breeder en draagt dáár het aan den W.kant heuvelachtige Mendanau. 
Dit eiland is omgeven door vele kleinere eilanden en ondiepten en door een geul 
gescheiden van de met eilandjes en riffen bezaaide, brokkelig ingesneden West- 
kust van Billiton met breede droogvallingen. De Zuidkust foopt vlakker naar zee, 
de eilandjes en gevaren zijn hier, ZW. van de Balokbaai, minder talrijk en het 
voornaamste der eerste is Selioe; ZO. van de baai ligt aan de ZW. punt van 
Billiton op de bank alleen het kleine Ketapang. 
Aan de ZO.punt van Billiton vindt men verscheidene kleinere eilanden, 
waaronder het heuvelachtige Selandoe en ZO. daarvan, op zandruggen welke 
hoofdzakelijk ZW.-NO. loopen en aansluiten aan die, welke op het midden van 
de Oostkust ver uitsteken, de lage Schaarvogel-eilanden, omgeven door riffen. 
Aan den NO.hoek vindt men, buiten een smalle kustbank waarop vrij talrijke riffen 
voorkomen, de kleine maar talrijke Momparang-eilanden met vele, losliggende 
gevaren, waaronder talrijke granietblokken onder en böven water. Het grootste 
van deze eilanden is het steenachtige, begroeide Nangka met 2 toppen. 
Billiton wordt, aan den Westkant, van Banka met Lepar gescheiden door de 
breede straat Gaspar. Midden in deze ligt het vlakke, begroeide eiland Liat, 
met enkele heuvels op het Z. gedeelte en ZO. daarvan eenige kleinere eilanden 
en gevaren; beN. de straat vindt men het hooge, rotsige, dichtbegroeide eiland 
Gaspar met scherpen top en daarbuiten, in één lijn en tot op zeer grooten 
afstand van Liat, verscheidene verspreide banken en koraalriffen, welke aansluiten 
aan de buitenste op de NO.kust van Banka. BeZ. de straat ligt, op de NO.punt 
van de ondiepe vlakte, welke hier van de Oostkust van Sumatra afsteekt, het 
kleine, zandige Ondiepwater-eiland, omgeven door gevaren, welke zich ver 
om de ZW. uitstrekken. 
Op de NO.- en Zuidkusten van Billiton steken, buiten deze vlakte, nog 
enkele gevaren uit, het verst aan den ZO.hoek van het eiland, waar de droog- 
vallende, uit koraal en zand bestaande Discovery Oostbank, aan den ZW. 
ingang van straat Karalmata, wordt gevonden. 
ZUIDKUST. 
De Zuidkust van Sumatra vertoont drie bergachtige landtongen waartusschen 
twee, ver het land indringende, baaien: de weinig diepe Lamponegbaai, waar- 
vóór en langs welks kusten eenige eilanden liggen en de zeer diepe Semangko 
(Keizers) baai, waarin alleen het eiland Taboean is gelegen. 
Bijna op de punt van de O.lijke landtong ligt de massieve vulkaan Radja- 
basa met een dubbeltop, omgeven door een heuvelland, dat hier en daar vrij 
hoog oprijst; op de middelste verheffen zich nabij de punt de Tanggang en 
dicht beN. de Keizersbaai de regelmatig kegelvormige Tanggamoes en andere 
24 
