E 
x 
Kustbeschrijving van den Ol. Archipel. 387 
liggen in het NO., en de twee hooge, naakte, steile Tokong Oewi in het 
NW.; van de Watasgroep is het hooge, steil uit zee oprijzende, reeds gedeel- 
telijk met klapperboomen begroeide Kepahiang het grootste; Penaoe heeft 
aan de Oost- en aan de Westpunt een heuvel, waartusschen een vlakte ligt, die 
geheel met klapperboomen is beplant. 
Tusschen beide groepen ligt het lage, dichtbegroeide Djangkoelan met 
zandstrand, rondom de groepen enkele gevaren en, op verschillende afstanden, 
enkele zeer steile eilandjes waaronder, beZ. de Watasgroep, het hooge begroeide 
Pedjantan en NW. van die groep het zwaarbegroeide Tokong Kemoedi, dat 
aan de NW.punt een nagenoeg kale rots heeft, die steil uit zee tot een groote 
hoogte oprijst. NW. van het laatste liggen Kajoe Ara (Barren island), een hooge, 
witte rots zonder eenige plantengroei en het hooge dichtbegroeide Pengiboe. 
ZUIDKUST. 
De Zuidkust van Borneo is van dezelfde formatie als de Westkust en heeft 
ook hetzelfde eentoonige aanzien. Talrijke rivieren, om de Oost toenemende in 
grootte tot den zeer belangrijken Baritostroom van welken de bronnen nabij die 
van den Kapoeas liggen, monden op deze lage, afwisselend drassige, modderige 
en met zandstrand bezette kust uit en vormen vele inhammen van de beide 
groote baaien, waarin de kust wordt verdeeld door de ver om de Zuid uit- 
springende, lage hoeken Poeting en Selatan. Tusschen den Baritomond en 
hoek Selatan is de kust vaster. In de baai tusschen den laatsten hoek en het 
eiland Laoet zijn de riviertjes van geen beteekenis, is de kust zoo goed als 
gestrekt en bestaat uit vasten grond, waarachter evenwel moerassige gedeelten 
voorkomen. Bij uitzondering worden in de Ajer Itambaai, en op den vooruit- 
springenden hoek tusschen de Kota Waringin- en de Koemairivieren, langs 
de kust weinig uitgebreide, eenigszins heuvelachtige gedeelten aangetroffen, dit 
laatste stuk is bovendien met hoog hout begroeid waardoor de hoek zeer kenbaar 
aïsteekt; beO. hoek Selaka, tusschen de rivieren Djelai en Kota Waringin, 
ligt één enkele, steile heuvel vlak aan zee. In dezelfde baai, beW. den genoemden 
heuvel en beW. den mond der Sampitrivier, vindt men aan de kust Kalabs, 
enkele meters hooge, steile kanten en lage, witte heuveltjes welke zeer opvallend 
afsteken tegen het daar achter gelegen hooge hout. 
Van hoek Sambar tot den Baritomond zijn de drassige en modderige ge- 
deelten der kust begroeid met rizophoren, struiken en laag hout de zandstranden 
veelal met tjemaraboomen en hooger hout, waarachter het oerbosch zich eindeloos 
uitstrekt in het vlakke binnenland, alleen NO. van de Sampitbaai rijst daaruit de 
dubbeltop van den Kakiberg op. Bij de riviermonden komt gewoonlijk het zeer 
hooge hout tot aan de kust en vormt aan den Oostmond der Kapoeas een rug 
in den vorm van een lagen heuvel (waarnaar de hoek Pematang wordt ge- 
noemd); beW. den mond der Sampitrivier is het terrein meer open en ziet men 
vele doode stammen. Tusschen den Baritomond en straat Laoet ligt het in den 
Oostmoesson - veelal onzichtbare Meratoesgebergte, waarnaar het kustland 
