466 Kustbeschrijving van den OI. Archipel. 
o.a. rond het baaitje van Aboro en bij Oma, waar warme bronnen worden 
aangetroffen. Hoek Samat, de ZW.punt van het eiland, is een hoog plateau. Op 
de Westkust vindt men langs het strand een vlakte, welke alleen beN. de kam- 
poeng Haroekoe is afgebroken en die beO. den lagen NW.hoek geleidelijk 
oploopt naar de steile Noordkust. Van het kustrif is nagenoeg niets bekend. 
Saparoea is bergachtig en wordt diep ingesneden aan de Noordkust door 
de baai van Toehaha met lage oevers en aan de Zuidzijde door die van Sapa- 
roea, waardoor het eiland den vorm krijgt van vier schiereilanden rond een 
middelmoot. De Westkust der baai van Saparoea is hoog, de op het ZW.lijke 
schiereiland gelegen berg Booi, de hoogste van het geheele eiland, loopt hier 
vrij steil af. Op het strand met rotsrandjes van de Noordkust ligt een hooge, 
uitstekende kalkrots. De Oostkant der baai is hier en daar rotsig en heeft op- 
gaand heuvelland dat klimt naar de Oostkust, langs welke een heuvelrij loopt, 
die aan de NO.punt van het eiland weer in hoogte afneemt. Ook het Noordgedeelte 
der Westkust is laag en het strand met klapperboomen begroeid, in het Zuiden loopt 
het meer op en bij Porto, waar een kleine baai wordt gevormd, reiken de bergen 
tot aan zee. In de baai van Toehaha aan de Noordkust moeten gevaren liggen. 
Noesa Laoet is bergachtig met een hoogsten top in het midden, het Oost- 
gedeelte van het eiland is het hoogst. Aan de Noordkust wordt de kleine baai 
van Nahalia geheel omgeven door hoog land, dat achter in de baai wordt 
afgebroken door een ravijn, dáár en bij Sila op de Westkust worden warme 
bronnen aangetroffen. Het kleine Melano, aan den Zuidingang van straat Sapa- 
roea gelegen, is hoog en dicht begroeid. 
BeN. Boeroe en Ceram ligt Halmahera met nabijliggende eilanden. Hoewel 
veel kleiner, heeft de vorm veel overeenkomst met Celebes, alleen is het N.lijke 
schiereiland hier niet om de Oost omgebogen. De gevormde baaien heeten opvol- 
gend Kaoe-, Boeli- en Wedabaaien, terwijl aan de Westkust de Dodingabaai 
zóó diep het land indringt tegenover de Kaoebaai, dat de landengte ter plaatse 
niet meer dan eenige K.M. breed is. De steile kusten van het hooge, bergachtige 
eiland, waarop slechts één vlakte van belang voorkomt, die rond den mond der 
belangrijke Kaoerivier zijn min of meer grillig ingesneden en hebben een me- 
nigte kleinere baaien. De bergen zijn het hoogst in het N.lijke schiereiland, waar 
een reeks vulkanen worden aangetroffen. 
De Zlijkste top van deze bergreeks is de afgeknot kegelvormige Tala 
(Sallo of Djailolo), de hoogste de Gam Kenora, welke een regelmatigen 
kegelvorm heeft met ingestorten top en de N.lijkste de Loloda. De bergketen 
daalt steil af naar de kust en geleidelijk om de Oost naar het betrekkelijk lage 
binnenland waar overheen men de toppen der Oostkust kan zien en eindigt in 
de Noordhoeken van Halmahera, Tg. Bisoa en Djere. Langs de Oostkust is 
het gebergte laag tot Galela, heeft daar enkele hoogere toppen en rijst dan 
hoog en scherp getand op in het Tobelogebergte, om daarna: geleidelijk af te 
dalen naar de vlakte van de Kaoerivier, de hoogste top is hier de vulkaan 
Doekono en de Zlijkste top vertoont een kegel, welke met ribben glooiend 
verloopt naar de vlakte. De beide O.lijke schiereilanden en het Z.lijke worden 
