6 FRIDERICI WELWITSCHII SERTUM ANGOLENSE. 
parietibus fere perpendiculariter erectis, nunc vegetatione denudatis nunc fruticulorum 
variorum viriditate vestitis, columnarum angulatarum ad instar repentius surgunt, quem- 
admodum hoc in Districtu Pungo-Andongo observare licet, ubi petre gigantes undique 
præruptæ, a colonis nomine “ Pedras negras” dictæ, nec non aliæ, circiter 15 mil. 
geog. orientem versus ab his distantes “ Pedras de Guinga” nuncupatæ, et quoad 
aspectum non minus singulares, vallem fluminis Cuanza ad septentrionem super- 
eminent, in eorum cacuminum rimis faucibusque numerosam herbarum aromaticarum 
catervam nutrientes, dum juxta basim hinc pascuis latissimis, illinc silvis semperviren- 
tibus cinguntur. 
In Benguelle maxime australis (i.e. Districtus Mossamedes) interioribus, montium 
catenæ, inter quos illa ** Serra de Xella” (sive Chella) dicta, inprimis notabilis, non 
solummodo latere occidentali sed simul etiam austrum versus, hoc autem latere suavius 
sensimque descendunt, qua ratione planitiei Huillensis rivi omnes et imo fluvius 
* Cacolovar”” qui cunctos pedetentim absorbet, directionem australem sequuntur, fluvio 
ipso Caeolovar demum prope pagum munitum “ Humbe” in flumen Cunene sese 
effundente. 
Lacus [Lusitanis ** Lagoas” ] minoris majorisve extensionis in nulla fere territorii parte . 
desunt, sed in universum in Angola paullo quam in Congo et Benguella frequentiores, 
omnesque, paucissimis exceptis, in fluminum rivorumque vicinitate siti inveniuntur, 
eorumque plurimi plantarum aquaticarum, inprimis Nymphearum et Pistiarum uber- 
rima copia superbientes, Cyperorum, prsesertim Papyri denso agmine marginati, simul 
Crocodilorum et, si profundiores, Hippopotamorum deliciæ, ast accolarum Europensium 
sanitatis, pro dolor! inimici. Plerique, et majorum omnes, fluviis ipsis vel rivis quibus 
proximis originem suam et, si persistentes, etiam eorum durationem debent, quapropter 
una cum illis Jove pluvio ampliores, tempore sicco vero valde angustati vel omnino exsic- 
cati, sicque estate piscatoribus, hyeme contra agricultoribus magnum proventum suppe- 
ditantes. Margines enim fere omnium, post aquarum recessum successivum limo relicto 
lætificati, opimas fructuum agrestium, inprimis Zee Mayidis, Phaseolorum, Cucurbi- 
tarum nec non Arachis hypogææ messes largiuntur. 
Etiamsi territorii Angolensis lacus, imo eorum amplissimi, nequaquam cum illis im- 
mensis lacubus comparari possunt, qui in ejusdem continentis plaga orientali cis et trans 
æquatorem jure celebrantur, ipsis tamen quoad stirpium aquaticarum, quibus ornantur, 
numerum et varietatem vix inferiores sunt. 
Inter illos, quos plantis natantibus presertim abundantes vel fere omnino obtectos 
reperi, Lagoa de Quizembo in Congo, Lagoas de Bombo, de Libongo, de Foto, de Qui- 
lundo et de Quibinda in Angola, nec non Lagoa de Giraúl prope Mossamedes et demum 
Lagoa Ivantalla [sive Yavantalla] in Districtu Huilla sita, primum locum tenent, omnes 
non solummodo plantis aquaticis sed simul et aliis, quee eorum ripas palustres vel limo 
. humido tectas inhabitant, ditissimi, et ob stirpium cultarum messes amplas, in eorum 
areis exsiccatis quolibet anno obtentas, incolis utilissimi. Prxter supra indicatos per- 
multi alii lacus, tam in plaga litorali quam in Provinciæ penetralibus siti, nigritis ac colonis 
ejusdam fere utilitatis sunt, inter quos ii, qui juxta ripas fluminis Cuanza, intra oppi- 
es ENE NET EST E A T 
A a aa TRES nn a A ne 
