= 
GEDAANTEWISSELING EN LEVENSWIJZE. 75 
ringe waarde? Omdat hunne beschrijvingen, zelfs de langsten , 
te oppervlakkig zijn. 
Boven de pooten hadden mijne kruisbessen-larven breedere 
zwarte wratjes, met meer dan een haar bezet, en aan den anus, 
na eene dubbele rij van kleine zwarte stipjes, een vierhoekig 
glanzig zwart vlekje, aan wederzijde afgesloten door een zwart 
blinkend doorntje (zie fig. 8). 
Na de laatste vervelling was er mede groot verschil tusschen 
deze verscheidenheid en den type. De type was lichtgroen met 
geele eerste en laatste segmenten; de varieteit was vuil paars- 
kleurig, met een bijna niet te schatten zweem van groene 
kleur; de eerste ring, de zijden van den tweeden, en aan 
wederzijde eene vlek op den vierden met het 11° en 15° seg- 
ment waren oranjekleurig; het 12° segment, tusschen dezen, 
was alleen wat geeler dan de middensegmenten. 
De wesp uit deze larven was volkomen gelijk aan de vroeger 
gekweekte exemplaren van Nem. ventricosus. 
5. NEMATUS VALLATOR. De eijeren van deze soort worden ten 
getale van 2. 5 of 4 naast elkander in de middenader van een 
populierblad aan de onderzijde ingestoken. 
6. Nematus SEPTENTRIONALIS. In de maanden Junij en Juli) 
vond ik larven van deze soort op berken; gelijk ik bij de be- 
schrijving der soort mededeelde, komt zij volgens Ratzeburg 
ook nog op breedbladige wilgen, vogelkersen, hazelaren en 
balsempopels voor. Ik hield dit voor eene verwisseling van ver- 
schillende, weinig van elkander afwijkende soorten, doch om- 
trent het voorkomen op berken moet ik nu (in 1859 had ik 
de larven nog maar uitsluitend op elzen waargenomen) Ratze- 
burg gelijk geven. Ik vond tusschen al die larven geen verschil. 
Uit larven die in half Junij hunne cocons sponnen, kwam den 
19%" Julij eene vrouwelijke wesp te voorschijn. Deze verschilde 
van den type alleen daarin, dat de scheenen der middenpooten 
bovenaan wit zijn en daarna zwart (in plaats van bruinachtig 
lichtrood) en de tarsen zwart. Bij een exemplaar dat den 
215% Augustus uitkwam, nam ik hetzelfde waar. Later heb ik 
eene geheele school van larven, op berken aangetroffen, opge- 
