425 
venenum portant. Etiamsi hoc dissipationis 
genus satis duras excepit epidemias, certe ta- 
men mitiores, quam quae ex nausipompico or- 
tum ducunt momento: quum maxima in iti- 
nere piscium mortuorum vel moribundorum 
pars statim, vi fluxas, secundo feratur amni. 
Minores aliquot amnes, v. c. Bober et Nissa 
Lusatiae, Bartsch (quorum aquae Viadrum in- 
fluunt), Mulda atq. altiores et Spreae et Salae 
(ad Albis agrum pertinentes), ob ignotas caus- 
sas, piscium peregrinationem non admittentes, 
me adtiguum accepere. Ichthyopompice ad- 
fectorum fluviorum aquae, v. c. Unstruthae, 
Salae inferiores coerulescente interdum tegun— 
tur nebula, illaeque situla haustae mox cor- 
rumpuntur halitumque ranarum ova redolen— 
tem spirant. 
Ichthyolymae una cum pestibus grassari solebant. 
Niliaca pestis, anno 565 latissime diffusa, nullam ad- 
misit epizootiam nisi piscium (Ledrenus Comp. Hist. 
p- 332). — Anno 1012 Bojobini (Pragae) saeviit pe- 
stis et ibi, remotis quoque in locis, pisces morieban- 
tur. — Ignis sacer anno 1086 maximam hominum 
partem, ubi incessit, sustulit et una, quadam sua 
peste, pisces interiere (Schnurrer Chronik der Seuchen 
Th. 1. S. 201 u. 218). — Anno 1340, quum per om- 
nem Germaniam Italiamque epidemiae longe grassa- 
tae essent, maxima piscium ex Hungaria venientium 
copia in Danubio torrenti obviam se ferebat (One- 
sorg. Chron, Bavar. — Schnurrer l. c. Th. I. p. 316 
et 317). — Amnis 1788 et 1789, quum Orinoccoica 
pestis explicari coepta esset, ad Novae terrae (New 
Foundland) oras Gadi Morhuae macilenti atque de- 
crepiti obseryabantur, ad Angliae vero paullo post 
migratorii desiderabantur pisces, item propter Lube- 
cum Gadi Callariae, qui vero Archangelopoli maxi- 
ma copia, licet moribundi advenere (Schnurrer J. c. 
Th. II. p. 397). 
Certe pisces, orto in aquarum superficie vene- 
no, ad sanas properant aquas, dirigentes àdversus 
torrentem pinnas, brachiaque fluviorum caute sele- 
cta intrant: ipsi vero, jam ex parte infecti, lym- 
phas corrumpunt. 
‚Anno 1831 et 1832 in orientali regno Borussi- 
co ejusmodi infectiones verisimiliter subiere flumina 
pertientia ad agrum: 
a) Fistulae® Drewenz atque Prezemza, 
b) Fiadri: Gonzawke, Lubze, Lobsonska, Mont- 
wey, Racknitzka, Buckowa, paludes Netzenses, 
Obra Wartham influens, Hotzenplotz et Ohlau, 
c) Albis: Unstrutha (primitus synodice infecta 
cum Gera, ejus digito). 2 
3) Enydrogennetice: * ubi jam infecti homines, 
Sd = super, in, — yeyonzds, , 0v = creatus, genitus, 
Iſis 1884. Heft 4. 
426 
ex agre morboso in sanum agrum transgressi, 
hic naves conscendunt et, in ipso itinere hy- 
drodromico, .cholera correpti, navigio et eo 
quoque systemati hydrochali adtiguum imper- 
tiunt. Ejusmodi dissipatio facta est: 
a) Ubi bini fluvii navium capaces, quorum alter 
sanus, alter infectus, sibi vicini jacuere, v. c. 
non procul a Tullo urbe (Tou, ubi anno 
1832 mense Aprili ejusmodi transgressus ex 
infecta Mosa in sanam Mosellam locum ha- 
buit (vid. nostros „Beytraͤge zur Poleoprophylaxis 
gegen die gangetiſche Peſt, gewoͤhnlich Cholera genannt, 
Braunſchweig 183 1. Heft 2. S. 91). Item ex Vi- 
stula in Wartham propter urbem Rolo pe- 
stis simili modo anno 1831, mense Mar tio 
transiit. 
b) Si ex agri partibus altioribus jamjam v. c. 
ichthyopompice infectis adtiguum in vicinum 
fluvium principem eumque sanum ab homini- 
bus infectis navem conscensuris transfertur, 
e. g. anno 1832 mense Septembri ex altiori 
Unstrutha in Fuldam, Cattorum castellum 
praeterfluentem (Conf. Mitternachtszeitung 1833. 
Beylage zu Nr. 28.). 
4) Diaplyntice 2 cholera dissipatur, si adtiguum, 
epirodromice ? in sanum agrum ab hominibus 
infectis translatum, aqua, vel ad aegrotorum 
lectos, potissimum in solo adstante, vel lavan- 
dis cadaveribus recentissimis quae inservivit, 
exceptum, attingentia inficit corpora humana 
sana. Ubi vero nunquam, absente loci natura 
enydrogenetica, epidemia creetur, immo spora- 
dici casus vix unquam oligodemiam “ efficiant. 
Qui quatuor dissipationis chelericae modi stilli- 
cidio apta fiunt aqua. Ad quos quintum accedit dis- 
sipationis genus. 
5) Diadrosericum s nimirum, aqua in vapores 
redacta effectum. IIlues August teste, ® epide- 
mia cholerica una cum psychometrica aeris in- 
dole crescit atque decrescit. — Etiamsi halitus 
et vapores aquosi adtiguum continentes, neuti- 
quam graviores cholerae formas creant, tamen 
mitiores ejus formae, chelerula dictae, certe 
ortum ex istis aquosis a@ris conditionibus du- 
cunt, quae insuper omni constitutioni epide- 
micae, cui cholera obviam venit, cholericam 
impertiunt indolem. 
2 dick = de, per etc. — 9 = lavo. — ur, 7, 0% 
= lavatione perfectus s. institutus. 
3 N njzsıgog — terra, si eam cum mari comparaveris. 
* oAıyög, J, 09 = paucus, a, um. — © Önuog = populus. 
3 06 de060g = ros s. aqua in aëre atmosphaerico aut solu- 
ta (halitus), aut ipsi immixta (vapor), et ex eo praeci- 
pitanda. 
Ueber Luftfeuchtigkeit ee Berlin 1832, 
