27 
Vides postquam laudavit anguillas, postea inferre: quamvis 
praestantissimae sint aeguillae Copaeae et Strymoniae, omnibus 
tamen praestare eos pisces, qui dicuntur £yy&isıs drrvenvor 
hoc est anguillae exosses, zvgnv enim os prunorum aut ceraso- 
rum. At anguilla vulgaris &xavdov etiam praeduram habet ut 
drögnvos vocari non possit. Hanc ipse Ausonius in magno 
pretio suis temporibus fuisse testatur, cum ait: ne lata Mosella 
Flumina tam celebri defraudarentur alumno. 
Secundum aetatem Ausonii invenio piscem hunce Exormiston 
vocatum fuisse a Graecis illis, qui ultimam oram magnae Grae- 
ciae in Italia accolebant, praesertim a fretensibus, ubi ejus 
piscis etiam hodie frequens captura est. Cassiodorus [Magnus 
Aurelius Cassiodorus, Secretarius Theodorici, Regis Gotho- 
rum I. circa annum 500.) describens ora litoris Rhegini, inter 
alias eo tractu naturae dotes, et haec addit: „Exormiston quo— 
que inter pisces regium genus, compar murenis corpore, colore 
distans, naribus setosis, colostrea delicatudine praeditum, oleoso 
ac suavi liquore coagulatum, appetibilis grataque pinguedo, cum 
spumis fluctuantibus inter aèris confinia coeperit enatare, nescit 
ad cubilia redire, quae deserit: credo, aut immemor reversionis, 
aut teneritudine summa mollitus nequit undis elevantibus contra- 
ria obluctatione demergere. Fertur corpus exanime nullis nisi- 
bus, periculum nulla arte devitans: et hinc viribus destitutus re- 
dire non creditur, quia nec fugere posse sentitur. Hic plane 
tantae dulcedinis esse dignoscitur, ut ei nemo piscium compare- 
tur.‘ 
Communica haeec igitur, quisquis es, cum piscatore Vibisco 
[Vevay], aut Aremorico [Bretagne], ni Lampetram statim esse 
quovis pignore contendet. Compara et cum Ausonianis, ni 
Ausonii Mustela sit, vel ex uno spumarum indicio. Praeterea 
quam recte convenit nomen 2£ogu:orov, quia fundum maris de- 
serunt, ut in summum enatent, quod dicitur proprie de navi, 
sublatis anchoris: et contra, cum est fundata anchoris, dicitur 
Go, vt. 
Hoc et Ausonius videtur indicare, cum dixit: 
In nostrum subvecta fretum. — 
Nam est piscis, qui semper migret et multum a natalibus ab- 
erret. Propterea, ut dixi, vocatum est genus id piscis, 2&oguı- 
orov, quod cum in neutro genere efleratur, videbatur potius uni- 
versum genus complecti. Alibi locus ex eodem libro Cassiodari, 
hoc est, ex XII. corrigendus est in epistola ad Canonicarium 
Venetiarum. Hodie enim legitur: Destinet Carpam Danubius: a 
Reno veniat Ancorago exormis, Tonsicula quibuslibet laboribus 
offeratur etc., cum sine dubio legendum sit: a Reno veniat An- 
corago: Exormiston Sicula quibuslibet laboribus offeratur, etc. 
Ubi notabis, Exormistum feminino genere enunciari. Setosas nares 
vocare videtur propter molle illud, quo praetextus est margo 
oris Lampetrae. Atque haec sunt, quae de Lampetra post mul- 
tos aetatis nostrae doctissimos viros notamus; ut eorum de Mu- 
stella Ausonii aut pertundat $vorıoziev aut confirmet assensum. 
Notabis autem, paulo post ab Ausonio aristas dr rde dxav- 
g usurpari. @Quod hodie remansit in vulgari sermone Gallico: 
Arestas enim vocamus. Verba Ausoni: 
Segmentis cobunt, sed dissociantur aristis. — Et alibi: 
Viscere praetenero fartim congestus aristis. [Argumenta haec 
a Scaligero adducta rei et rationi adeo consentanea sunt, ut 
vis aliqua additione aut comprobatione egeant. Nihilominus 
neoterici aliqui in sententiam oppositam inciderunt.] 
28 
Proprie et signanter loquitur. Piscatorum indicio cognovi- 
mus, Mustellam illam (quam Lampetram hodie vocamus) et 
ipsam ab Oceano duleibus fluminibus adrepere, nescio quo te- 
naci oris glutine, quo tactis quibusque rebus firmissime adhae- 
rescit, Salmoni se applicantem, ut ab eo vel nostris amnibus 
invehatur. M. Freherus, Ausonii Mosella. Haidelbergae 1619. 
fol. p. 37. 
7. C. S. F. Tertullianus (sub Serero, mortuus 220.) 
De Pallio, C/aud. Salmasius. Parisiis 1622. 8. recens. 
cap: 5. p. 31. 
Immergo aeque scalpellum acerbitati ei, quà Vedius Pollio, 
servos murenis invadendos objectabat: nova scilicet saevitia de- 
lectatio terrenae bestiae et edentulae et exunguis et excornis: 
de piscibus placuit feras cogere, utique statim coquendis, ut in 
visceribus earum, aliquid de servorum suorum corporibus et ipse 
gustaret. 
Notae Salmasii p. 415. 
Et edentulae, et exunguis, et excornis. 
Editio Rhenani: ewedentulae et exunquis et excornis. atque 
ita noster. primus Gelenius edentulae corresit. ewedentulam di- 
cere potuit auctor pro edentula, vel edentata, ut eweduratum 
supra pro edurato posuit. de omni porro muraena falsum est 
edentulam esse. marem muraenam quem bee Graeci vocant, 
»0oya@goöovre (acutidens) dicit esse Aristoteles (IX. 10.) et 
dentes habere S et Zoodev (extus et intus). Andreas apud 
Athenaeum (Casaubonus lib. VII. p. 312. D.) r wvgoaworv 
ps Öaxovcag, avaugsiv tags es xs (Andreas tradit: ex Mu- 
raenis illas interſicere, quae viperae satu procreantur); sie zov 
uvgewov ai Öazodocı ab edentulis diversae. Muraenarum igi- 
tur aliae dentatae sunt [Anguille], alie edentulæ [Petromyzontes]. 
quidam ex veteribus marem esse qui dentes haberet [Anguille], 
foeminam dentibus carere [Petromyzontes] prodiderunt. Sed me- 
lius illi qui genere diversas tradunt, Sane Aristoteles lib. V. 
de Historia, udeov non eumden esse scribit, quod avgaıvev. nam 
myraenam variam et infirmiorem, myrum unicolorem et robustum 
esse, dentesque intra et extra os habere, sexus discrimine pe- 
rinde atque in ceteris, ut ut sit, sciendum est murenam quæ in 
vivariis Pollionis et cujus heic mentio, de genere fuisse eden- 
tularum. Tertullianus edentulam nominat. Plinius sine den- 
tihus fuisse muraenas Fedit clare indicat his verbis lib. IX. cap. 
XXIII. invenit in hoc animali documenta saevitiae, Vedius 
Pollio eques: Romanus, ex amicis Divi Augusti, vivarüis 
earum immergens damnata mancipia non tanquam. ad hoc 
feris terrarum non sufficientibus, sed quia in alio genere 
totum pariter hominem distrahi spectare non poterat nam 
ſerae que dentes habent, si quid invadunt, morsicatim id prius 
contruncant, et dentibus comminuunt, non totum pariter distra- 
hunt. Murænæ sane quas Vedius, et caeteri Romani proceres 
in vivariis suis habebant, ex gurgite Siculo veniebant, ubi ca- 
piebantur optimæ et flutae vocabantur. Macrobius: accerse- 
bantur autem muraenae ad piscinas nostrae urbis abusque 
freto Siculo; illi enim oplime esse creduntur, tam hereu- 
les quam anquillae, et uiraeque ex illo loco, Graece Mo- 
ral vocantur, Latine flutae, quod in summo supernantes 
aequore, sole torrefactae curvare se posse, et in aguam 
mergere desinunt, atque ita faciles captu, frunt, Hae flutae 
muraenae quae sic dictae sunt, quod sole torre factae in summo 
aequore natarent, nec mergi possent, ex illo genere muraenarum 
