1639 | 
Die Heilsberger altdeutſche Inſchrift. 
R. P. Domno Jo. Mabillon s. p. d. 
T'o0. S e n ein 
Vid. Tab. 19. 
— 
Triennium est, aut quod excurrit, Vir celeber- 
rime, quod e Galliis redux Dom. d' Eyben, Consi- 
liarius nunc Ducis Luneburgensis, inter alias Galli- 
arum gratias, etiam a Tua humanitate se obtenu- 
isse praedicavit insisne monumentum antiquitatis 
Teutonicae, descriptum Rhythmum de Ludovigo R. 
Ludowici filio; id quod avide ipse arripui, descripsi 
una cum subjecto interpretamento summario latino 
et hactenus per horas succisivas, inter alias varii 
generis tum hujus studii, tum forenses occupationes 
consideravi, donec nuper tandem nescio quo animi 
instinctu, serio id adgressus et verborum interpreta- 
tionem curatius inquisivi, et historiam Francicam 
eontuli, ubi cum aliquantum dissentire ab dicto in- 
terpretamento cogerer, commentationes conjeci in 
chartam, et Schmidio meo apud Vos ea de re scripsi, 
quiſcum semel atque iterum significarit, Vobis haud 
ingratam fore mearum rerum communicationem, 
nolui eam differre, imprimis cum non sum certus, 
num ego vel is a quo copiam sumsi, accurate per 
omnia descripserimus; unde necesse ratus sum, ut 
Vobis, Vir Clarissime, ante omnia sub censuram 
milteretur, ut cum Öriginali, si forte ad manus, 
vel saltem cum Vestra descriptione adhuc semel con- 
feretur, et si non grave fuerit, de audevria MSti ali- 
quid peculiare moneretur. Neque enim difliteor, me 
putare, pauca quaedam vitio scripta esse, quae suo 
loco notavi, et in quibus revisio quid additura est. 
Suspicio quoque et Dn. Obrechto et mihi suborta de 
genuitate primae strophae, tum quod vocabula paulo 
recentiora videantur quam in sequentibus, quae ve- 
tuskius seculum redolent, tum etiam ob scripturam 
nominis Hludovicus variantem. Sed et alia vocabula 
cum adspiratione scribuntur hic, ut ihm, sehr etc., 
quae Otfridé, Willeramo et aliis tum sine ea veni- 
unt. V. 37 etiam mutilatus videtur, si ad rhythmum 
et cantum referatur, quod tum utique consultum 
fuisse constat, et vel Otfridus in praefatione testatur. 
Genus metri quodammodo ad Glyconicum accedit, 
sed liberum tamen et homoeoteleutum, ut Otfridi, 
et Willerami, coaeva carmina, inest tamen aliquis 
numerus poeticus, etsi incertus et vagus. Sed et 
stylus strictior, quam in prosa cernitur. Obtinui 
praeterito anno operas Schmidii nostri, a perillustri 
Dmo Sparwenfeldio, Barone Suecico, Saemundli poe- 
tae Suecici vetustissimi carmina BISta; in quibus et 
numerus et stylus quoque, hujusmodi sed sine rhyth- 
mo. Atque certe hoc genus carminis sine homoeo- 
teleuto vetustius mihi videtur, atque hebraeis quo- 
que et ipsi Jobo usurpatum. Adjieio quoque anti- 
quum aliquod seripturae genus, lapidi incisae, supra 
januam templi in Villa Thuringiae in Comitatu Gli- 
chensi velustissimo, quo loco eliam St. Bonifacius 
en — 
1640 
saepe versatus; locus is hodie dotalis factus Acade- 
miae Jenensis. (Vid. tab. 19). Videor mihirvestigia - 
quaedam de Ludoviciana divisione regni inibi depre- 
hendisse, sed nec dum satis mihi facere possum: 
non sunt literae singulares; alias enim Alphabetum 
foret ad centum literas: unde nec inter secreta Ca- 
reli M. Alphabeta referri poterit haec scriptura, de 
quibus mentionem ex Otfridi Grammaticis fecit Tri- 
themius in Polygraph. lib. alt. p. m. 589, nisi prae- 
ter Alphabeta et alios caracteres invenerit Carolus 
siglis similes, quales hic observare videor mihi, at- 
que idem Trithemius in repetita editione MS., quam 
Lambecius L. 2. Bibl. O. 5. p. 465 laudat, ait: Ot- 
fridum et alios quosdam caracteres interseruisse, qui- 
bus Carolum in arcanis usum fuisse idem dixerit. 
Sed quam male actum cum antiquitate nostrae gen- 
tis, quod nec Caroli, nec Otfridi institutiones Gram- 
maticae, in tanta chartae vilitate et inventa arte Ty 
pographica, posteris servatae. Anne quaeso in Vestri 
St. Ordinis archivis, quibus ille woAlov avrasıos &. 
zh, illa fragmenta Caroli et Otfridi, itemque Re- 
ronis integra translatio Regularıım Vestrarum, repe- 
ritur. Quam male meruit de Republica litteraria et 
lingua imprimis Alemannica Goldastus, qui maluit 
istud tale quale Glossarium conficere, quam inte- 
grum textum imprimi facere. Tu vero vir perre- 
verende et Clarissime Vale et censuram adhibe rigo- 
rosam, quae balsamum erit capiti meo. Dab. Ar- 
gentorati 9 Mart. MDCXCCII. 
In den Antworten von Mabillon iſt nichts, was zur 
Aufklaͤrung diente. 5 
Dieſe Inſchrift blieb beynahe 1oo Jahre unbeachtet 
liegen, bis der aufmerkſame Bibliothekar Vulpius in 
Weimar ſie in ſeinen Curioſitaͤten wieder zur Entzifferung 
vorlegte. 
Zufällig kam mir der Abdruck davon zu handen. Es 
bedarf nur eines Blickes auf die Buchſtaben, um zu erken⸗ 
nen, daß ſie ganz gemeine Moͤnchsſchrift aus dem 13. bis 
15. Jahrhundert find, und daher an Ludwig den Frommen 
nicht zu denken iſt, wie es Schilter thut. 
In muͤſſigen Stunden betrachtete ich ihn bisweilen, 
und brachte bald, außer einzelnen Buchſtaben, deren viele 
ſehr deutlich ſind, folgende Worte heraus. Das erſte 
Tod ewic; darunter in der zweyten Zeile 
Tele, 
hinten Duer; dritte Zeile wieder 
Tod ewic; achte Zeile 
Alle; darunter 
Ewiclich. 
Mit dieſen Wörtern war nun freylich nicht viel gethan, 
doch verriethen fie ſchon deutlich den chriſt l. Sinn der 
Innſchrift. 
Vey einer anderen Betrachtung fiel mir bey, daß das 
letzte Wort demnach nicht wohl etwas anderes als 
Amen heißen könnte, doch hier hloß Ame geſchrieben. An 
dem E iſt nicht zu zweifeln, das M ift gleichfalls richtig ges 
nug; die befondere Form des A aber, war ein ſolch wichti⸗ 
