A NXULMUASEIVYMSLIB. V. 6o 
A Atalterum propellendis iniuriis hominum acferarum: & idobferuat do- 
mi ftabulum,foris pecora paícentia,paftorale uocamus & pecuarium.Ter Paflorali. 
tium uenandi gratia comparatur. V illaticus eligendus eft ampliffimi cor- Pecreres. 
poris,uafti latratus canoríque;ut prius auditu maleficum, deinde etiam co Viatics 
Ípectu terreat. Niger potius eligendus quàm albus aut uarius:tiue enim lu- 
ce clara fur adueneritterribilior niger confpicitur,fiuc nocte, ne confpici- 
tur quidem propter umbre fimilitudine.Probatur quadratus potius quàm 
longus aut breuis , capite tam magno ut corporis uideatur pars maxima, 
deiectis & propendentibus auribusnigris ucl glaucis oculis acri luminc ra 
diantibus:amplo uillofóque pectore , latis armis , cruribus crafhis & hirtis: 
caudabreui,ueftigiorum articulis & unguibus ampliffimis. Hic erit uilla- 
p tici canis ftatus przcipue laudandus.Mores autem ncque mitiflimi, neque 
rurfus truces:quod illi furem quoque adulantur,hi ctiam domefticos inua 
dunt.Satis eft feueros effe nec blandos , ut nonnunquam ctiam conferuos 
iratius intueantur:femper excandefcant in exteros. Maxime autem debet 
in cuftodia uigilaces confpici, nec erronei, fed affidui & circunfpecti ma- 
gis quàm temerarij.Nam illi nifi quod certum compererunt, non indicat: 
hi uano ftrepitu & falfa fufpicione concitantur. Nec multum refert an uil- 
latici corporibus graues & parü ucloces fint: plus enim cominus & in gra- 
du,quàm eminus & in Ípitiofo curfu facere debent. Nam femper circa fe- 
paa &intra zdificium confifterejimo ne longius quidem rccedere debent. 
Satífque pulchre funguntur officio, & aduenientem fagaciter adoriütur, 
C & latratu conterrent:ucl fi conftantius appropinquantem uiolenter inua- 
dunt.Atque hzc de domefticis cuftodibus:illa de paftoralibus. Pecuarius curis pecus- 
canis neque tam ftrigofus aut pernix debet effe quàm qui damas ceruófq; vies. 
& uclociffima fcétatur animalia,nec tam obefus aut grauis quàm. uille hor ?4f oralis, 
reíque cuftos:fed & robuftus nihilominus, & aliquatenus proptus ac ftre- 
nuus:quoniam & ad rixam & ad pugnam , nec minusad curfum compa- 
ratur:cum & lupi repellere infidias,& raptorem feram confequi fugiente, 
przdámque cxcutere atque auferre debeat.Q uare ftatus cius longior pro- 
du&tiórque ad hos cafus magis habilis eft, quàm breuis aut etiam quadra- 
tus:quoniam,ut dixi nonnunquam necefhitas cxigit celeritate beftiam co- 
fectandam.Czteri artus fimiles uillatici canis zque probantur.Colorc cli- 
D gatur albus potius quàm aut niger aut uarius:quoniam hic eft ferz diffimi 
lisymagnóque opus interdum difcrimine eft in propulfandis lupis fubob- 
fcuro mane,uel etiam crepufculo:ne finon fit albo colore confpicuus, pro 
lupo canem feriat paftor.Huic quadru pedi neque famine neque marini- 
fi poltannum,permittenda uenus cft : quz fi teneris conceditur , carpit & | 
corpus & uiresaanimófque degenerat. Hzc Columella fententiaeft. Duo Cunis enatis 
canum genera M.Varro prodiditunum uenaticum, & pertinet ad feras be Puta 5 
Ítias acfylueftres:alterum quod cuftodiz caufa paratur, & pertinet ad pa- E ' 
ftorem. Hi facie debent effe formofiymagnitudine ampla;oculis nigranu- 
bus aut rauis,naribus congruentibus,labris fubnigris aut rubicüdis, neque 
refimis fuperioribus,neque pendulis fubtus:mento fuppreffo, & ex co ena- 
