XII VERSLAG. 
dergelijke groepeering vindt men o. a. in Schmiedeknecht's 
Apidae europaeae, p. 265. Andere auteurs volgen eene andere 
volgorde, doch in den regel wordt Bombus hortorum L. aan 
het eene, Bombus terrestris L. aan het andere einde der 
serie geplaatst. 
Terwijl men eertijds veel gewicht legde op de kleur van 
het haarkleed, hebben latere bewerkers van dit genus inzon- 
derheid de plastische kenmerken in ‘toog gevat en is toen 
gebleken, dat soms soorten, die op ’t eerste gezicht, d. w. z. 
door het verschil in. kleur der beharing, zeer verschillend 
waren, in alle andere opzichte dermate overeenstemden, dat 
het moeilijk werd, afzonderlijke soortrechten te handhaven. 
Veelal worden zulke overeenstemmende vormen met ver- 
schillende beharing tegenwoordig als rassen onderscheiden. 
Huldigt men dit principe, dan vallen er van onze 17 
soorten 3 af en wordt het getal 14. B. distinguendus Mor. 
behoort dan bij B. subterraneus L. (= latreillellus K.), jonellus 
K. (= scrimshiranus K.) by B. pratorum L. en B. equestris 
F. (= arenicola Th.) bij B. selvarum L. 
Waarvoor betere gronden aan te voeren zijn, voor meer 
soorten of voor minder soorten met meerdere rassen, is 
volgens Spreker moeilijk uit te maken. Het is tot op zekere 
hoogte een „gevoelsquaestie’’. Aangezien de bedoelde vormen 
onderling meer verschillen dan variëteiten en gescheiden 
voorkomen, n.l. niet in hetzelfde nest, wat de vele variëteiten, 
die ook bij Hommels bestaan, dikwijls wel doen, is de 
splitsing der soort dus reeds tamelijk ver gevorderd. Het 
persoonlijk element in de beschouwing is dus of men meent, 
dat die splitsing, waarvan men wel mag aannemen, dat zij 
de vormen allengs verder van, doch niet dichter bij elkander 
zal brengen, al of niet het stadium bereikt heeft, dat men 
aan elk der beide vormen soortrechten meent te mogen 
toekennen. 3 
Toen Spreker omstreeks 1900 zijn werk ‚de Nederlandsche 
