44 



is opgemerkt, uit eap. 10: ort ovk ïrrrt rb 7rpojTov iriaSn)T))piov i) oópï 

 Kal rb Ttnovrov póptov, a\\' tVrnc blijkt, dat aristoteles toch eigenlük 

 eerst in het vleesch het eigenlijke zintuig des gevoels zocht;) »in geen 

 verband staan." Als centraaldeel («Ernpfindungsmittc: Sitz der empfinden- 

 den Seele" — van de 4jvx>) aicS'Tjrur/j — ) schijnt ar. het hart te hebben 

 beschouwd; zijne voorstelling echter, b.v. van het verband daarvan met 

 de peripherie, is niet duidelijk. Vgl. o. a. meijeu, Aristotelcs' Thicr- 

 kunde, pag. 427. 



2 ) Pag. 22. De plaatsen , waarop ik dit schrijvende het oog heb , 

 bevatten in hoofdzaak het volgende : 



» De samenstelling van het dierlijk ligchaam is drieërlei. Vooreerst kan 

 daarbij aan de samenstelling uit de door sommigen zoogenoemdc elemen- 

 ten worden gedacht, als daar zijn? aarde, lucht, water, vuur".. . 



» De tweede samenstelling nu na die uit de elementen is het ontstaan 

 der gelijksoortige deelen (r« ö/ioio/ifpi}) in de dieren, zooals van been, 

 van vleesch en van dergelijke." — En in de Historia tmimalium vinden 

 wij deze gelijksoortige deelen nog nader bepaald als » diegene , welke 

 wederom in gelijksoortige deelen kunnen worden verdeeld, zooals vleesch 

 in stukjens vleesch." 



» De derde en laatste samenstelling is die der ongelijksoortige deelen (ra 

 ai'ojuoio/upi/), b. v. van het aangezigt , van de huid, enz. Deze laten 

 zich niet scheiden in gelijksoortige deelen: de hand kan niet in een aan- 

 tal handen worden verdeeld." 



» En onder deze ongelijksoortige deelen zijn er , die niet enkel als dee- 

 len worden onderscheiden" — voegt de Historia animalium er bij — 

 maar die een geheel vormen , dat wederom zijne eigene deelen heeft. De 

 zoodanige deelen noemen wij ledematen." En het hoofd, de arm, de 

 borst worden als voorbeelden aangehaald. 



» De deelen der dieren nu zijn uit beiderlei (zoowel uit gelijksoortige 

 als uit ongelijksoortige deelen) te samengesteld ; maar de gelijksoortige 

 zijn ter wille van de ongelijksoortige voorhanden : de laatste toch hebbeu 

 bepaalde verrigtingen , zooals het oog , de neus , en het ganschc gelaat , 

 en de vinger en de hand, en de geheele arm".... 



" De gelijksoortige deelen nu bezitten elk voor zich ecne of andere 

 eigenschap: het eenc is zacht, het andere hard; het eene is vloeibaar, 

 het andere vast; het eene taai, het andere bros; de ongelijksoortige dee- 

 len daarentegen bezitten verschillende eigenschappen , en wel met elkan- 

 der in verband : de hand gebruikt om te drukken eene andere kracht dan 

 om aantevatten ... Daarom bestaan dan ook de verrigtende deelen uit 

 beenderen en peezen en vleesch en and. re ó/«nio/upi/" . . . . 



Na deze uiteenzetting komen — als hadden wc een leerboek voor ons 

 uit den tegenwoordigen tijd — achtereenvolgens de gelijksoortige deelen 

 van aristotei.es tot behandeling. 



a) Pag. 23. Aldaar wordt namelijk gezegd: "Bij sommige dieren 

 zijn de deelen van het ééne gelijk aan overeenkomstige deelen van lut 

 andere ; bij andere diereu echter vinden wij eene dusdanige gelijkheid 

 niet. In de eenle plaats nu kunnen de deelen met elkander vergeleken 



