46 



theorié'n over het wezen der voorlteling terugbrengen tot eenige hoofd- 

 groepen. 



De meeste wijsgeeren der Oudheid schijnen de voorstelling te hebl>en 

 gedeeld, welke reeds bij de oudste volken wordt teruggevonden, dat de 

 man (of liever het product van diens voorttelings-organen) te vergelijken 

 is met het zaad, de vrouw met den bodem, waarin dat zaad tot ontwik- 

 keling komen zal. De ontdekking der spermatozoïden — alleen, maar 

 dan ook altoos, voorhanden bij dieren, tot bevruchting in staat — scheen 

 den voorstanders dezer theorie zeer te stade te komen. Zonder meer 

 vóór de werkelijke embryones verklaard , weiden ze het voorwerp van 

 de zonderlingste bespiegelingen — waaromtrent in de volgende aanteeke- 

 ning een en ander wordt vermeld. 



Tegenover deze spermatisten , gelijk men hen heeft genoemd, stelden 

 zich na de ontdekking ook van het zoogdier-ei (of eigenlijk van het 

 aanvankelijk voor het ei zelf gehouden Graaff'sche blaasjen) anderen, met 

 de bewering, dat het vrouwelijke dier de kiem van het jonge voorwerp 

 levert, en door het manuetjen slechts a. h. w. de aanleiding wordt gege- 

 ven tot de verdere ontwikkeling. 



Beide, spermatisten en ovisten, stonden tegenover de zoogenoemde the- 

 orie der syngenese, reeds van Empedoeles afkomstig, die op grond van de 

 gelijkenis der jonge dieren met beide ouders beweerde, dat het product der 

 beide sexen voor de voortteling gelijk noodzakelijk was. 



Die samenwerking nu, waarvan de noodzakelijkheid door latere onder- 

 zoekingen is buiten twijfel gesteld, trachtte men op verschillende, in 

 hoofdzaak op tweeërlei wijze te verklaren. 



Er waren 'er, die geloofden, dat het embryo in de kiem reeds van te 

 voren bevat is , en door de inwerking' der bevruchting a. h. w. slechts 

 zigtbaar wordt gemaakt ; ja , dat zelfs de eerste generatie reeds de kiem 

 van alle opvolgende geslachten zou hebben bevat , die dan alle van lie- 

 verlede daaruit werden ontwikkeld. 



Tegenover deze evolutie-theorie, in der tijd zelfs voorgestaan door man- 

 nen als swammerdam, uéAUMUR , i'.oxnet , hallek , maar thans verla- 

 ten, heeft zich de leer der epigenese gehandhaafd en met een steeds toe- 

 nemend aantal embryologische onderzoekingen bewezen , dat eerst van 

 lieverlede na de inwerking van het bevruchtende sperma in het embryo 

 de deelen worden gevormd , die daaraan later zullen worden herkend. 



De beschouwingen van aiustotkli s over dit punt {de generatione , II, 

 $ 14 sqq.) , laten zich in de hoofdzaken — en zooveel mogelijk in zijne 

 eigene bewoordingen — aldus teruggeven : 



» Of alle deelen ontstaan te gelijkertijd , óf na elkander : gelijk het in 

 de zoogenoemde gedichten van Oipheus heet , dat het dier op dergelijke 

 wijze wordt gevormd , als de mazen van een net. Dat nu de deelen niet 

 te gelijkertijd ontstaan, kan duidelijk worden waargenomen; want men 

 ziet , dat vele deelen reeds aanwezig zijn , andere echter nog niet , en er 

 valt niet aan te denken , dat men ze misschien niet zou zien , wijl ze 

 daartoe te klein u aren : want ofschoon de long eenen grooteren omvang 

 heeft dan het hart, vertoont zij zich bij het begin der ontwikkeling latei- 

 dan dit. — Waar nu het ééne deel vroeger, het andere later ontstaat, 



