4.^ 



door zijne uitnemende experimenten het bewijs leveren, dat, aan den 

 ééiien kant, ook zonder voorafgaande bevruchting eijeren kunnen worden 

 gelegd; dat echter die eijeren, zullen ze zich ontwikkelen, in aanraking 

 moeten komen met het mannelijk zaad. 



De vraag naar het wezen der bevruchting bleef bestaan , maar werd 

 nu deze: Welke is dan de werking van het zaadvocht op het ei? In 

 zijne chemische samenstelling werd niets bijzonders gevonden. Maar het 

 mikroskoop zou daarin eene menigte ligchaampjens aantoonen , in de 

 vloeistof gesuspendeerd , waaraan men (niet zonder voorbarigheid daaraan 

 eene dierlijke natu ir toeschrijvende) den naam van «animalcula sperma- 

 tica" of «spermatozoën" gaf. 



Door sommigen als infusoriën beschouwd, van een bepaald parasitisch 

 karakter , bleek het uit nieuwe observatiën en proefnemingen , dat deze 

 spermatozoïden , wel verre van aan het organisme vreemd te zijn , of — 

 gelijk anderen wederom meenden — uit de ontbinding van het zaadvocht 

 te zijn ontstaan , de eigenlijke bevruchtende elementen waren. De menig- 

 vuldige bespiegelingen over de bevruchtende werking eeuer zoogenaamde 

 »aura semiualis" waren met de nieuwe ontdekking, dat die elementen 

 doordrongen in het ei, tevens weerlegd en de vraag was voortaan deze: 

 welke is de werking der spermatozoïden ? 



Al schijnt het niet ongewone verhaal, waarin aan DALEMrAiius de be- 

 wering wordt toegedicht, dat hij een spermatozoïd zijne bekkediug zou 

 hebben zien verliezen, en toen zeer duidelijk den vorm van een men- 

 schelijk ligchaam vertoonen , met hoofd en ledematen — onjuist; 'er waren 

 er toch, die meenden, dat zij kleine embryones waren, bestemd, om 

 binnen in het ei tot verdere ontwikkeling te komen. Maar betere onder- 

 zoekingen hebben aangetoond , dat die elementen veeleer , nadat zij op 

 het ei de werking hebben uitgeoefend, ten gevolge waarvan zijne ont- 

 wikkeling aanvangen zal, daarin a. h. w. worden opgelost. Wat daarbij 

 eigenlijk gebeurt , is ons tot hiertoe volkomen onbekend gebleven ; en 

 indien men al, met bisschoff , hierbij aan eene katalytische werking 

 heeft gedacht , heeft men met die uitdrukking zelve erkend , dat het 

 wezen der zaak niet door ons wordt doorgrond. 



Men heeft in de schriften van aristotelim iets dergelijks willen lezen. 



Nadat hij (de generatione, I, § 32 sqq.) met eene vrij lange redenering 

 de in zijnen tijd heerschende meening heeft weerlegd , dat het zaadvocht 

 uit het geheele ligchaam zou afkomstig zijn , wijst hij (op grond eener 

 onvolledige waarneming) als de doelen , waarin het sperma afgescheiden 

 wordt, niet de testes, maar de vasa deferentia aan. Overgaande tot de 

 beschouwing van het sperma zelf, verklaart hij, daarin eene «bruikbare 

 uitscheiding", elders: »eene, die nog tot wasdom en leven kan worden 

 gebruikt" — eene afscheiding derhalve — te zien, ca wel »de onver- 

 mengde, meest zuivere afscheiding, zooals die , als zij niet in den vorm van 

 sperma afgescheiden w ordt , naar de weefsels wordt gevoerd , en hunne 

 voeding en hunnen wasdom bewerkt Na iu der daad allermerkwaardigste 

 beschouwingen over de afscheidingen in liet algemeen *) stelt AKlSTOTEIiES 



*) Wij citeren slechts : 1. c. \ 63: «verdes is het sperma noch in de 



