51 



") Tag. 30. De vertaler van de verhandeling over de deelen der 

 dieren, Dr. vox frantzius, heeft: rd êi 7rÓAXac ïxovra Xlav ïvciq ttai 

 7ra\«i'«c ... in het op pag. '20 vermelde voorbeeld werkelijk vertaald: 

 «diejenigen aber, welche zu vielen und zu f sten Faserst off haben ! ! 



12 ) Pag. 32. Het kan niet onnuttig zijn, wanneer de meest gewone 

 zoogenoemde anticipatie van aristoitles, die van de Hectoeotylie der 

 Cephalopoden , hier nader wordt onderzocht , opdat men zelf kunne na- 

 gaan , óf en in hoeverre aan onzen wijsgeer regt daarop mag « orden toe- 

 gekend. — De leer der partkettogenesis acht ik minder noodig , uit dit 

 oogpunt te bespreken , daar hij — gelijk reeds in den text is gezegd — in 

 het wezen dezer zaak niet kan zijn doorgedrongen. Dat ook vox sieisold 

 aristoteles niet voor daarmede bekend gehouden heeft , blijkt uit diens 

 »die Pavthenogenesis ; Yortrag zur Feier des 101" Stiftungstages d. k. 

 Academie in München , 1862. Over aristoteles' in der daad groote 

 kennis van het bijénleven kan men nalezen een opstel van auf.ekt en 

 wimmek , in de Zeitschrift für Wisscnschaftl. Zoölogie, .1. 1858. 



De geschiedenis van de ontdekking der Hectoeotylie is in hoofdtrekken 

 de volgende geweest. In het jaar 1825 werd door delle chiaje op eene 

 Arijonauta (de zoogenoemde papieren nautilus onzer vaderlandsche verza- 

 melaars) een dier gevonden . dat zich daaraan . door middel van op zijn 

 ligchaam aanwezige zuignapjens had vastgehecht , en , na losgemaakt te 

 zijn, vrij in het water rondzwom. Delle chia.ie meende dit zonderlinge 

 voorwerp voor cenen ingewandsworm te moeten houden. Vier jaar later 

 werd door cuvier een dergelijk voorwerp gevonden in eenen Octopus , 

 uit de Middellandsche Zee afkomstig. En ook hij meende in den Hecto- 

 coli/lus , gelijk hij het dier heeft genoemd , een' ingewandsvorm te moeten 

 zien. In 1841 eerst werd door costa een stap nader tot de verklaring 

 gedaan , en het voorwerp — hoewel nog op onjuiste wijze — met de 

 voortplanting in verband gebragt. En dit denkbeeld kreeg meerdere uit- 

 breiding door dujaedin, die op goede gronden den Hectocotylus ver- 

 klaarde , een afgescheurde arm eener Cephalopode te zijn , die welligt 

 cenige beteekenis voor de bevruchting hebben kon. 



Inmiddels had in 1842 kölliker te Messina eenen nieuwen Hectoco- 

 tylus gevonden , en dien beschreven als het /eer afwijkend van het wijfjen 

 gebouwde mannetjen; zelfs meende hij daarin darmkanaal, hart en zeer 

 ontwikkelde generatie-organen te kunnen aanwijzen. 



Ileeds had zijne meening veelvuldig ingang gevonden , toen vcrany — 

 ditmaal weder aan eenen Octopus — de plaats van een' der armen door 

 een eigenaardig blaasvormig deel ingenomen zag , waarbinnen hij evenwel 

 een op een' arm gelijkend, zeer ligtelijk afvallend, orgaan terugvond. 

 de filippi herkende in dezen arm den Hectocotylus van cuvier. In 

 dien arm — zoo meende nu vcrany — zouden zich periodiek de manne- 

 lijke geslachtsorganen ontwikkelen. 



Eerst heinrich muller zou, in 1850, de laatste groote dwaling ver- 

 beteren. Hij vond aan het merkwaardige kleine , geene schaal bezittende, 

 mannetjen van Argonauta eenen hectocotylus-arm , die — gelijk weldra 

 door kölliker bevestigd werd — van uit de op de gewone plaats in 't 



