53 



het mannetjes den vangarm in de «mantolbuis" inbrengt , waarom ook 

 de visschers beweren , dat zij door middel van dien vangarm paren — 

 geschiedt alleen tot vasthouden ; en ivij hebben hier niet met een aan de 

 voort teling dienstbaar orgaan te doen : immers het ligt buiten den irópoQ 

 (zie over beteekenis van dit woord , waarvoor hier misschien 't best «ge- 

 slachtsorganen" , zonder meer, werd vertaald , aübert, die Cephalopoden 

 d. aristoteles, p. 20, 21) en buiten het ligehaam." 



Wij mogen voor het oogenblik buiten rekening laten, dat de bovenge- 

 noemde beschrijvingen aan een dier schijnen ontleend te zijn , hetgeen 

 tot hiertoe niet is teruggevonden; want noch op den eigenlijken Hecto- 

 cotylus , noch op den afwijkend gebouwden arm , die bij alle Cephalopo- 

 den — volgens steenstkup's belangrijke ontdekking (in 't duitsch in het 

 Archiv für Naturgeschichte , 185G, p. 211 — 2-57) — schijnt voortekomen , 

 kunnen zij in haar geheel worden toegepast. Maar men zou bijna vragen : 

 hoe is het mogelijk geweest , op den duur zich met von siebold's citaten 

 te vreden te stellen , waarin niets dan onbepaalde uitdrukkingen worden 

 gevonden , en waarvan de grootste kracht nog zou zijn gelegen in een 

 oon-dit." En wij deelen geheel de rneening van lewes , als hij , ook deze 

 anticipering verwerpende, doet opmerken, hoe aristoteles, wanneer 

 hem van het zoo in het oog vallende vrije , zoogenoemd parasiterende , 

 leven van den eigenlijken Hectocotylus iets ware bekend geweest , onge- 

 twijfeld , vooral in de verhandeling over de voortplanting , daarvan zou 

 hebben gewag gemaakt. 



Ware het echter, na de citaten van von sieeold alleen , nog mogelijk, 

 aan een' zoogenoemden gehectocotyliseerden arm te denken van een on- 

 bekend gebleven dier; vooral het laatste citaat (merkwaardiger wijze — 

 naar het schijnt — door lewes over het hoofd gezien) bewijst , dunkt 

 mij , met zekerheid, dat aristoteles van de copulatie der Cephalopoden 

 eene gansch andere voorstelling heeft gehad. Hoe aubekt , na dat citaat 

 kan blijven meenen , dat «aristoteles met de hectocotylie eener ons nog 

 onbekende Octopode is bekend geweest" , verklaar ik niet te kunnen be- 

 grijpen. 



Het kw am mij wensckelijk voor , mijn stukjen met geene dan de allcr- 

 noodigste citaten te versieren. Behalve: lewes, Aristoteles, Ein Ab- 

 schuitt aus der Geschiehte der Wissenschaft — übersetzt von jul. victor 

 carus, Leipzig , 1865, waarvan dit opstel als een referaat mag worden 

 beschouwd — waarbij intusschen , gelijk men — ■ hoop ik — zien zal , de 

 kritiek niet is vergeten ; verder het bekende werk van jürgen bona meijek, 

 Aristoteles' ïhierkunde , Berlin 185-5; en het stukjen van aubeet, over 

 de Cephalopoden , heb ik mij bediend van de volgende uitgaven en de 

 daarbij gevoegde aanmerkingen. Voor de Historici animalivm van den 



